Ελληνική λογοτεχνία

Κατά πως φαίνεται το μπλογκ το μετέτρεψα σε εποχική διαδικασία. Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Πάσχα, καλοκαίρι, μόνο τότε έχω τη διάθεση να γράφω (πλέον) μαζεμένα για τα καλά βιβλία. Αφήνω λοιπόν ένα ποστ με ουκ ολίγα βιβλία για την….παραλία αλλά όχι βιβλία… παραλίας, αξιόλογα αναγνώσματα των τελευταίων μηνών που ενδεχόμενα μπορεί να σας κρατήσουν και καλή παρέα στις καλοκαιρινές διακοπές σας. Ελπίζω, ότι καλύπτουν όλο το λογοτεχνικό φάσμα αλλά και πολλούς πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς που όπως συνήθως θα αγνοηθούν από την mainstream κριτική.

Από τα καλύτερα βιβλία της χρονιάς το ένατο (παρά το νεαρό της ηλικίας του) του Νίκου Βλαντή η Λήθη (εκδόσεις Κέδρος). Μετά το αριστουργηματικό Writtersland, Το νησί των συγγραφέων (από τα καλύτερα βιβλία για το 2006) ο Βλαντής πατάει πάνω στα ίδια χνάρια και αξιοποιεί την αναμφισβήτητη συγγραφική ικανότητα που τον διακρίνει να ’’’ταξιδεύει’’’ τον αναγνώστη σε καθαρά δικής του έμπνευσης κόσμους. Αυτή τη φορά δεν είναι ένα νησί με συγγραφείς, εγκιβωτισμένα διηγήματα και ένας φόνος στο επίκεντρο αλλά ένας συγγραφέας έγκλειστος σε μια λίθινη πόλη υποχρεωμένος να γράφει ακατάπαυστα για να κρατάει ’’στη ζωή’’ τα φαντάσματα των λογοτεχνικών ηρώων του. Ο Βλαντής δημιουργεί με άψογο ρυθμό αφήγησης μια εξαιρετική αλληγορία κτισμένη γύρω από το αέναο παιχνίδι του λογοτεχνικού δημιουργού και των ηρώων του σε μια ατμόσφαιρα θρίλερ. Και χωρίς να καταφεύγει στον αρτηριοσκληρωτικό διάλογο με τη λογοτεχνική κοινότητα καταθέτει ένα βιβλίο εντυπωσιακής πλοκής αλλά και συγγραφικής άποψης.

Χωρίς τις λογοτεχνικές παραπομπές και επιρροές του Βλαντή αλλά εξίσου ατμοσφαιρικό το βιβλίο ενός καινούργιου συγγραφέα. Ο μόλις 25 ετών Χάρης Χριστοφορίδης πατάει πάνω σε επιρροές και χνάρια της νέας γενιάς και καταθέτει από τα Ελληνικά Γράμματα (παρά την πληθώρα μεταγραφών μεγάλων ονομάτων ο εκδοτικός οίκος μάλλον πέτυχε την αληθινή ’’φλέβα γραφής’’ στον νεαρό απόφοιτο του τμήματος Βιολογίας) το βιβλίο Raven City (οι ελληνικοί χαρακτήρες στον τίτλο νομίζω ότι του στερούν λίγη από την ’’μαγεία’΄ του για αυτό αυθαίρετα χρησιμοποίησα λατινικούς). Στην τελευταία πόλη του πλανήτη παίζεται ένα θρίλερ που κρατάει κομμένη την ανάσα του αναγνώστη. Το βιβλίο θα μπορούσε να αφορά μια λογοτεχνική Γκόθαμ Σίτι ( πόλη του Μπάτμαν), έχει σημάδια από κόμιξ λογική αλλά και κάτι από….Blade Runner, εξαιρετικά ατμοσφαιρικό με εμφανείς επιρροές από τον Πόε, έστω και αν η ορμή του πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα το οδηγεί σε ορισμένες (όχι πάντως ενοχλητικές) αφηγηματικές ’’κοιλιές’’.

Σε διαφορετικό ύφος και σε μια πόλη που όλοι περπατάμε και ζούμε κινείται η Σταυρούλα Σκαλίδη. Δημοσιογράφος και μπλόγκερ στη νουβέλα της Προδοσία και εγκατάλειψη (εκδόσεις ΠΟΛΊΣ) περιγράφει μια ζοφερή Αθήνα και τις ακόμη πιο ζοφερές σχέσεις των χαρακτήρων της. Αν κάποιος επηρεαστεί από τον τίτλο και πιστέψει ότι έχει να κάνει με βιβλίο τσέπης, ροζ λογοτεχνία ή κάτι τέτοιο θα έχει πέσει έξω. Η Σκαλίδη καταθέτει ένα βιβλίο μικρό μεν σε μέγεθος αλλά γεμάτο από συναισθήματα και εικόνες με άξονα τις δύσκολες σχέσεις των σύγχρονων αστών και την ακόμη δυσκολότερη επικοινωνία στις μεγαλουπόλεις.

Χρειάσθηκε να εκδώσει πάνω από είκοσι βιβλία για να αρχίσει να συζητιέται αν και διατηρεί πολυεπίπεδη παρουσία και δραστηριότητα ως συγγραφέας, κριτικός αλλά και μπλόγκερ πλέον η Ελένη Γκίκα. Στα βιβλιοπωλεία το νέο της βιβλίο ’’Υγρός χρόνος’’ (εκδόσεις ΑΓΚΥΡΑ) που έρχεται ως συμπλήρωμα στα πρόσφατα ’’Αν μ’ αγαπάς μη μ’ αγαπάς’’ και ’’Αύριο να θυμηθώ να σε φιλήσω’’. Ο Υγρός Χρόνος με το πολύ όμορφο εξώφυλλο αποτελεί ένα από τα συνηθισμένα παιχνίδια της συγγραφέως στο ταξίδι της εσωτερικής αναζήτησης και της ταυτότητας. Γύρω από το κορμί ενός πνιγμένου άντρα οι γυναίκες της ζωής του προσπαθούν να ισορροπήσουν και να βρουν τις δικές τους διαδρομές. Βιβλίο με προσωπική σφραγίδα και στιλ, χωρίς ηχηρές ανατροπές και εκπλήξεις αλλά όπως και όλα σχεδόν τα προηγούμενα βιβλία της Γκίκα απαιτεί την αναγνωστική προσοχή για όλα εκείνα τα μικρά ή μεγάλα που συμβαίνουν σιωπηλά και υποδόρια, για τις αληθινές ’’εντός μας’’ εκρήξεις. Εξαιρετικά ενδιαφέρον το γεγονός ότι η συγγραφέας δανείζει ξανά σε ένα από τους χαρακτήρες της την ιδιότητα της κριτικού βιβλίων και εγκιβωτίζει στις σελίδες του Υγρού Χρόνου όλες τις κριτικές που έγραψε η ίδια (η Γκίκα) στην εφημερίδα ΕΘΝΟΣ μέσα στον προηγούμενο χρόνο κορυφώνοντας το παιχνίδι των προσωπείων και των κρυμμένων ταυτοτήτων. Αλλά αυτό όπως λέει και η ίδια η συγγραφέας είναι μια ’’άλλη ιστορία’’!

Άλλος ένας ’’βετεράνος’’ της γραφής έριξε νέα δουλειά στην αγορά. Ο ’Αρης Μαραγκόπουλος κάνει –για όσους τον έχουν παρακολουθήσει σε βάθος χρόνου- την…έκπληξη με το True Love από τον νέο εκδοτικό οίκο Τόπο που δημιούργησαν τα στελέχη που αποχώρησαν από τα Ελληνικά Γράμματα το 2007 (μεταξύ αυτών και ο ίδιος o συγγραφέας). Ο Μαραγκόπουλος που για δεκαετίες ήταν αφοσιωμένος στην ’’στρατευμένη λογοτεχνία’’ καταθέτει το λιγότερο πολιτικό βιβλίο της σταδιοδρομίας με ένα έξοχης αισθητικής εξώφυλλο που ακουμπάει την αισθητική των κόμιξ. Το περιεχόμενο αποτελεί ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη αφού από τον Σανιδόπουλο και τη Φλώρα του Τσίρκα ο συγγραφέας γράφει για ερωτικά παιχνίδια, ανεκπλήρωτες σχέσεις, και δεν διστάζει να φλερτάρει με τη ροζ αντρική λογοτεχνία, την οποία, όμως στην πραγματικότητα παρωδεί ανελέητα στις σελίδες του True Love. Κατά πως φαίνεται ο Μαραγκόπουλος διανύει μάλλον την πλέον εξωστρεφή συγγραφική του περίοδο και πλέον έχει ενστερνιστεί απόλυτα την κλασική φόρμα γραφής. Ίσως γιατί εσχάτως έχει βουτήξει βαθιά και στον κόσμο των μπλογκ και στο σήμερα .

Ευκαιρίας δοθείσης άλλο ένα βιβλίο που φέρνει τη σφραγίδα του ’’Τόπου’’: Ο Γιάγκος Ανδρεάδης που έχει πολυσχιδή παρουσία στη λογοτεχνία (μεταφράσεις, επιμέλειες σειράς ιστορικών βιβλίων, εκδόσεις για τα εικαστικά και τις παραστατικές τέχνες αλλά και μυθιστόρημα) μας παρουσιάζει τους Λαθρέμπορους. ’’Σκληρό’’ βιβλίο για το περιθώριο ενός διεφθαρμένου κράτους με καταστάσεις που οι περισσότεροι δεν έχουμε ζήσει αλλά τις διαβάζουμε στον τύπο ή τις βλέπουμε στην τηλεόραση. Λαθρέμποροι, χαφιέδες, πατροκτόνοι, πόρνες σε ένα πολύ γλαφυρό ’’λαθρεμπόριο συνειδήσεων’’.

Για τους λάτρεις των βιβλίων που ακουμπάνε πάνω σε ιστορικά γεγονότα η δεύτερη δουλειά του Θεσσαλονικιού Κωνσταντίνου Γουσίδη ’’Πέρσες΄’ από τις εκδόσεις Πατάκη. Η πρώτη του δουλειά ’’Δαναοί’’ είχε περάσει σχεδόν απαρατήρητη προ τριετίας με εξαίρεση το παρόν μπλογκ που είχε ανακαλύψει τη δουλειά του νεαρού. Ο Γουσίδης επιστρέφει με ένα ακόμη ογκώδη βιβλίο (σχεδόν 600 σελίδες) αλλά το μέγεθος δεν είναι αποτρεπτικό αφού διαβάζεται εύκολα και γρήγορα. Κυρίως γιατί και σ’ αυτή τη δουλειά του ο Γουσίδης κατορθώνει πατώντας πάνω σε αληθινά ιστορικά γεγονότα να κτίσει μια άριστη μυθοπλασία δίνοντας παράλληλα και τις δικές του εκδοχές για τα γεγονότα της Περσικής εισβολής στην Ελλάδα και την ναυμαχία της Σαλαμίνας.

Το καλοκαίρι είναι για πολλούς συνυφασμένο με τους δύο τροχούς της μοτοσυκλέτας. Και ο Σπύρος Λαζαρίδης για δεύτερη φορά (η πρώτη το 1987), τώρα από τις εκδόσεις Ζήτρος συγκεντρώνει στον ίδιο τόμο όλες τις ιστορίες ’’σε δύο τροχούς’’ που έχουν εμφανιστεί σε βιβλία ελληνικής λογοτεχνίας με τον τίτλο ’’Ενδοσκεληδόν, η ιστορία της μοτοσυκλέτας στην ελληνική λογοτεχνία’’. Προσεγμένη ανθολογία που κατορθώνει να συγκεντρώσει δίπλα-δίπλα μεγαθήρια της ελληνικής λογοτεχνίας αλλά και λιγότερο γνωστούς δημιουργούς με κοινό άξονα τις αναφορές του στη μοτοσυκλέτα αλλά και την ποιότητα των κειμένων. Η αλήθεια είναι ότι το βιβλίο δεν το πολυδιάβασα κυρίως γιατί αρκετά από τα συγκεντρωμένα κείμενα τα ήξερα από την πρωτότυπη μορφή τους αλλά διέκρινα τον ξεκάθαρο σεβασμό του Λαζαρίδη και την επιθυμία του να τα συγκεντρώσει στην ίδια ’’στέγη’’. Ποιήματα του Χριστιανόπουλου και του Ρίτσου δίπλα σε πεζά του Σκαμπαρδώνη, του Κουμανταρέα, του Μυριβήλη (από δική του έκφραση βαφτίστηκε και το βιβλίο) και του Ραπτόπουλου δίνουν εκτός των άλλων και συλλεκτική αξία στη συγκεκριμένη δουλειά.

Διαφορετικού ύφους και λογικής μερικές ακόμη δουλειές πρωτοεμφανιζόμενων που μου κέντρισαν το ενδιαφέρον τους τελευταίους μήνες. Το ’’δίκτυο πληροφοριών’’ που δημιουργήθηκε παρέα μ’ αυτό το μπλόγκ από το χειμώνα του 2005 συνεχίζει να λειτουργεί παρά το γεγονός ότι το μπλογκ υπολειτουργεί και έτσι είμαι σε θέση να μαθαίνω (και να διαβάζω) μερικές ενδιαφέρουσες δουλειές νέων συγγραφέων. Σταχυολογώ λοιπόν τα καλύτερα από όσα έπεσαν στην αντίληψή μου και πρόλαβα να διαβάσω αυτούς τους τελευταίους μήνες:

-Πικρά κεράσια. Δημήτρης Αλεξίου (Εκδόσεις Διόπτρα): Πρώτη δουλειά του Αθηναίου δικηγόρου Δημήτρη Αλεξίου μια ιστορία που μοιάζει με ένα όμορφο παραμύθι, το οποίο καλύπτει μέσα από την ιστορία μιας οικογένειας τα τελευταία 80 χρόνια της ελληνικής ιστορίας. Το όλο εύρημα δεν είναι πρωτότυπο αλλά το κομβικό σημείο της αφήγησης είναι ο ρόλος που παίζουν σε όλα αυτά τα…κεράσια! Παρά το γεγονός ότι το βιβλίο πλησιάζει τις 500 σελίδες δεν κουράζει αναγνωστικά αφού ο Αλεξίου χρησιμοποιεί στρωτή γραφή, προσεγμένη γλώσσα, γρήγορη αφηγηματική ροή και διαβάζεται ευχάριστα σαν ένα παραμύθι. Αυτό ακριβώς είναι άλλωστε. Στα συν ότι μαθαίνω πως το βιβλίο τυγχάνει και καλής εμπορικής αποδοχής ίσως γιατί ’’αγγίζει’’ θεματολογικά περισσότερο τις γυναίκες αναγνώστριες!

- Χάρτινοι φίλοι, Χριστίνα Κόντη (Εκδόσεις Επιφανίου): Μια δουλειά που μας έρχεται από την Κύπρο και στην Ελλάδα τη διανομή του βιβλίου έχουν οι εκδόσεις Απόλλων. Δύσκολο να…βρεθεί στα βιβλιοπωλεία, ο τίτλος δεν υπάρχει καν στη data bank της Βιβλιονέτ αλλά όποιος το αναζητήσει θα αποζημιωθεί με την ιστορία της ’Ηρας μιας κοπέλας που ζει ταυτόχρονα στην πραγματικότητα και στη φαντασία της. Ο μεγάλος της στόχος είναι να αποκτήσει ένα αληθινό φίλο και να πάψει στην ουσία να εξομολογείται τις σκέψεις της σε ανύπαρκτους φίλους που γεννά η φαντασία της. Ομορφη γραφή, ευαισθησία χωρίς αχρείαστους λυρισμούς και μια καλή ευκαιρία να γνωρίσουμε μια λογοτέχνη από την Κύπρο. Επίσης, θα ενθουσιάσει γυναίκες αναγνώστριες ειδικά μικρότερες των 35 ετών.

- Τα παραμύθια της αγχόνης, Γιάννης Μουστάκας (εκδόσεις Magic Box): Η νεόδμητη εκδοτική εταιρεία του Νίκου Βλαντή συνεχίζει τις εκπλήξεις με εκδόσεις που ξεφεύγουν από την κοινή λογική και τον…μέσο όρο. Τα παραμύθια της αγχόνης του πρωτοεμφανιζόμενου Γ. Μουστάκα είναι ότι ακριβώς λέει ο τίτλος: Μια αγχόνη που ετοιμάζεται να χρησιμοποιήσει ένας υποψήφιος αυτόχειρας αρχίζει να του διηγείται ιστορίες όσων την….χρησιμοποίησαν στο παρελθόν. Πανέξυπνη ιδέα και πολύ καλό αισθητικά βιβλίο που κυκλοφορεί σε μορφή σχολικού….τετραδίου. Προσοχή: Μην το αγοράσετε για δώρο στο ανιψάκι ή στο βαφτιστήρι σας. Ο Μουστάκας το ξεκαθαρίζει στο λιτό βιογραφικό του: Γράφει παραμύθια για μεγάλα (πολύ μεγάλα σε ηλικία) παιδιά!

Υ.Γ. 1: Αν μέσα σ’ αυτή την ενδεκάδα βιβλίων κάποιος δεν μπορεί να βρει βιβλίο της αρεσκείας του τότε απλά δεν έχει τη διάθεση να περάσει τους καλοκαιρινούς μήνες διαβάζοντας. Εννοείται ότι υπάρχουν ορισμένες ’’αυτόματες επιλογές’’ από τη λίστα των ευπώλητων όπως ο πρώτος τόμος της αυτοβιογραφίας του Κωνσταντίνου Τζούμα ΄΄Ως εκ θαύματος’’ (εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ) που δεν χρειάζεται η δική μου ’’παρέμβαση’’ ή παραίνεση για να το αγοράσει κάποιος και να βουτήξει στην απολαυστική γραφή και στην ακόμη πιο απολαυστική ζωή μιας από τις πλέον cult φιγούρες της πόλης. Ανυπομονώ για την ολοκλήρωση της τριλογίας του Τζούμα.

Υ.Γ. 2 Για όσους πάντως η χάρτινη μορφή είναι ξεπερασμένη και προτιμούν την οθόνη ενός κομπιούτερ για την ανάγνωση κάποιου βιβλίου υπάρχει πλέον στο διαδίκτυο και η πρώτη μορφή ηλεκτρονικού (ηλεκτρονικών καλύτερα) μυθιστορημάτων. Πρωτοπόρος η συγγραφέας Νιόβη Λύρη που μετά από τρία βιβλία (Μαχαίρι στη μπότα, Οι εθελοντές, Πρωϊνό Ιντερσίτι) αποφάσισε να διαθέσει δωρεάν προς ανάγνωση όχι ένα αλλά δύο μυθιστορήματά της: Τη Μάσκα στη διεύθυνση niovi-lyri.blogspot.com και η Μέρα της Μελάνης στη διεύθυνση niovi-lyri2.blogspot.com. Δεν ξέρω που θα την οδηγήσει το τόλμημά της, ίσως ανοίξει συνολικά καινούργιους δρόμους στη λογοτεχνία αφού στο εξωτερικό ανάλογες προσπάθειες είναι ευρύτατα διαδεδομένες το σίγουρο είναι ότι η συγγραφέας θα εισπράξει σχόλια και εντυπώσεις από τη δουλειά της. Εχω διαβάσει τη Μάσκα και οι εντυπώσεις μου είναι καλές και περιμένω την ολοκληρωμένη ανάρτηση του έτερου πονήματος της Λύρη (ανεβαίνει σταδιακά και κεφάλαιο κεφάλαιο) που νομίζω ότι μυθοπλαστικά έχει ακόμη μεγαλύτερ ο ενδιαφέρον.
Αυτά και καλό καλοκαίρι σε όλους…

Πριν από περίπου δύο μήνες μου ζητήθηκε μια συνέντευξη για το περιοδικό ’’Διαβάζω’’. Συνέντευξη η οποία δημοσιεύθηκε στο τεύχος Μαρτίου που κυκλοφορεί στα περίπτερα. Η αλήθεια είναι ότι δεν έβλεπα το λόγο να μιλήσω για το μπλογκ αφού ότι ήταν να γράψω το έχω γράψει εδώ. Από την άλλη, όμως δεν μπορούσα και να αρνηθώ στον Γιάννη Μπασκόζο, διευθυντή του περιοδικού που πάντοτε ήταν θετικά διακείμενος στα σχόλια του για το μπλογκ. Συναίνεσα λοιπόν και μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μου έστειλαν, ο κ.Μπασκόζος, παρέα με την Ελένη Γκίκα ένα ’’πακέτο’’ με πολύ ενδιαφέρουσες ερωτήσεις. Κάθισα και απάντησα αλλά το…παρατράβηξα και τελικά οι απαντήσεις μου υπερκάλυπταν τις σχεδόν πέντε σελίδες που είχαν προβλεφθεί από το περιοδικό με αποτέλεσμα στην τελική μορφή της συνέντευξης κάποια πράγματα να μην δημοσιευθούν (είτε ολόκληρες ερωτοαπαντήσεις, είτε κάποια μικρά αποσπάσματα απαντήσεων). Επειδή, ένα περιοδικό ή μια εφημερίδα δεν είναι μπλογκ και δεν έχει απεριόριστο χώρο αυτά δεν γράφονται υπό μορφή παραπόνου αλλά με απόλυτη κατανόηση από μέρους μου. Παράλληλα, επειδή στα μπλογκ δεν υπάρχουν περιορισμοί χώρου αναπαράγω ολόκληρη τη συνέντευξη και με πιο έντονα στοιχεία είναι τα σημεία που δεν υπάρχουν στο περιοδικό αλλά και ο πρόλογος της συνέντευξης. Ευχαριστώ, τους δύο, εξ’ αποστάσεως συνομιλητές μου και ειδικότερα τον κ.Μπασκόζο για τον εξαιρετικά κολακευτικό πρόλογο στη συνέντευξη (έως…υπερβολικά κολακευτικό θα έλεγα) και όπως αναφέρω σε κάποιο σημείο θα προτιμούσα αντί της συνέντευξης και των ασήμαντων απόψεων μου στο ίδιο τετρασέλδιο να υπήρχαν αναφορές στη δουλειά κάποιων συγγραφέων.

O Reader;s Diggest ανοίγει τα χαρτιά του. Ο πιο συζητημένος έλληνας μπλόγκερ σε μια εκ βαθέων συζήτηση.

Ήταν ο μπλόγκερ με τη μεγαλύτερη απήχηση. 500-1000 άνθρωποι την ημέρα έμπαιναν στο μπλογκ του (diavazo.blogspot.com) για να διαβάσουν τα σχόλια του. Για πολλούς ήταν ένας ’’Ρομπέν των βιβλίων’’. Έδινε προσοχή σε βιβλία που περνούσαν απαρατήρητα και επέκρινε βιβλία επωνύμων που η επίσημη κριτική απέφευγε να θίξει. Οι επιλογές του δεν θα μπορούσαν να τους αφήνουν όλους ικανοποιημένους, αλλά εκείνο που μέτραγε κυρίως ήταν η αδέσμευτη φωνή του και ένας καλώς εννοούμενος ’’ερασιτεχνισμός’’. Ξαφνικά διέκοψε το μπλογκ και όλοι έμειναν με την απορία: γιατί; Κρατώντας την ανωνυμία του, δέχτηκε να μας μιλήσει και να εξηγήσει το ’’τι’’ και το ’’πως’’.
1) Τι ήταν αυτό που σας ώθησε τον Δεκέμβριο του 2005 να γίνετε, τελικά, reader’s diggest? Ως τότε δεν υπήρχαν καν βιβλιοφιλικά blogs, αλλά και blogs γενικά υπήρχαν ελάχιστα, έτσι δεν είναι?

Όλα ξεκίνησαν από ένα άτυπο στοίχημα, εντελώς προσωπικό και από μια διαφωνία με κάποιους (από τους ελάχιστους που έχω) φίλους μου στο λογοτεχνικό χώρο. Η διαφωνία είχε να κάνει με το αν υπάρχουν καλοί σύγχρονοι έλληνες συγγραφείς και αν υπάρχουν τι φταίει και δεν αναδεικνύονται. Σκέφθηκα να γράψω μια επιστολή σχετική με το θέμα σε ένα γνωστό κριτικό αλλά αντιλήφθηκα ότι ουδέποτε περισσεύει χώρος στις εφημερίδες για την διατύπωση τέτοιων απόψεων. Την ίδια εποχή, στο εξωτερικό είχε ήδη συντελεστεί η έκρηξη των μπλογκς. Στην Ελλάδα, είναι ζήτημα αν υπήρχαν πεντακόσια ενεργά μπλογκ και το μοναδικό που είχε κοντινή σχέση με το βιβλίο ήταν του Αλέξη Σταμάτη, με μεγαλύτερο θεματολογικό βεληνεκές αφού έθιγε εύστοχα γενικότερα κοινωνικά θέματα ή κατέθετε και κάποιους μη συγγραφικούς προσωπικούς προβληματισμούς. Ήθελα να αποδείξω ότι αρκούσε ένα μπλογκ, σε κάποιον χωρίς ιδιαίτερες διασυνδέσεις με τον εκδοτικό χώρο, που δεν πάει σε παρουσιάσεις βιβλίων, επιχορηγούμενες εκδηλώσεις και η καθημερινότητα του δεν περιλαμβάνει συγγραφείς, εκδότες, βιβλιοπώλες ή κριτικούς για να εκφέρει δημόσιο (αναγνωστικό) λόγο και άποψη. Και το σπουδαιότερο: Κάποιοι να διαβάζουν όσα γράφει.

2) Τρία χρόνια μετά βρίσκετε να έχει αλλάξει κάτι? Εκτός από την πληθώρα των blogs και δη των βιβλιοφιλικών, δεν περνούν πια «απαρατήρητα πολλά καλά βιβλία και νέοι συγγραφείς?»
Δεν έχει αλλάξει απολύτως τίποτε στον πυρήνα του λογοτεχνικού κόσμου. Και δεν αναφέρομαι στις εξαιρέσεις του κανόνα. Οι κριτικοί είδαν τους μπλόγκερ ως εν δυνάμει αντιπάλους επειδή η δωρεάν εκφορά άποψης αποδυναμώνει τη δική τους επαγγελματική θέση, οι εφημερίδες αδυνατούν να προσεγγίσουν σωστά το φαινόμενο, όπως παλαιότερα αντέδρασαν με λάθος συγχρονισμό και τρόπο στην κυριαρχική λαίλαπα της ιδιωτικής τηλεόρασης. Η αλλαγή συντελέσθηκε μόνο εντός του δικτύου, στην εικονική πραγματικότητα. Οι εκδότες σιγά-σιγά αντιλαμβάνονται ότι αν ένα βιβλίο κυκλοφορήσει από μπλογκ σε μπλογκ (όπως παλαιότερα από στόμα σε στόμα) έχει σοβαρές πιθανότητες εμπορικής επιτυχίας. Προσπαθούν διάφοροι να ερμηνεύσουν την εμπορική επιτυχία της κ. Μαντά. Αν κτυπήσουν στο blogsearch το όνομα της θα δουν σε πόσα μπλογκ έγινε αναφορά του βιβλίου της τους τελευταίους μήνες και θα λυθούν οι απορίες τους. Το αντιλήφθηκαν έγκαιρα αρκετοί συγγραφείς που έγιναν και bloggers και απάντησαν με τη δημιουργία ενός διαδικτυακού κατεστημένου στο κατεστημένο των εντύπων. Νομίζω ότι ο χρόνος ζωής είναι σύντομος και η επιτυχία της επανάστασης των μπλογκ αμφίβολη, αφού σύντομα το φαινόμενο θα εκφυλλιστεί μια και θα χρησιμοποιηθεί προς ’’άγρα πελατών-αγοραστών’’. Και επειδή η τεχνολογία προχωράει με ταχύτατα άλματα, έστω και με καθυστέρηση η εγχώρια λογοτεχνική κοινότητα θα μάθει τις εξελίξεις και θα δούμε βιντεάκια προβολής βιβλίων ή συγγραφέων στο youtube ή γκρουπ βιβλιόφιλων στο Facebook, κινήσεις που ήδη γίνονται μαζικά στο εξωτερικό. Το όλο θέμα θυμίζει λίγο τη σεξουαλική επανάσταση των σέβεντις. Στην Ελλάδα κανείς δεν την πρόλαβε ή δεν την έζησε γιατί παραδόξως ήταν ή πολύ νέος ή πολύ γέρος!
3) Οι επιλογές σας πολλές φορές μοιάζουν αιρετικές, πιστεύετε ότι οι νέοι συγγραφείς αγνοούνται από την καθεστηκυία κριτική?
Αιρετικό είναι ότι σε ένα χώρο που διέπεται από νόμους, κανόνες και λογική της δεκαετίας του ’70 βρέθηκε κάποιος και μίλησε ευθέως και ευθαρσώς για το βιβλίο ως εμπορικό προϊόν και όχι μόνο ως αγαθό που προάγει τον πολιτισμό; Αιρετικό είναι ότι μίλησα για συγγραφείς που πρέπει να εκφέρουν άποψη για κοινωνικά και πολιτικά φαινόμενα όπως γίνεται παντού στον κόσμο; Αιρετικό είναι ότι έγραψα για προώθηση του βιβλίου στην τηλεόραση; Αιρετικό είναι τελικά το απολύτως ειλικρινές ’’μου αρέσει-δεν μου αρέσει;’’. Κατέθεσα απλές αναγνωστικές απόψεις χωρίς να τις ντύσω με το λούστρο του ειδικού, χωρίς να παριστάνω (γιατί απλά δεν είμαι) τον γνώστη της ιστορίας της λογοτεχνίας. Δεν έχω στο βιογραφικό μου φιλολογικές σπουδές, κάνω το απλούστερο τελειώνοντας την ανάγνωση ενός βιβλίου, το αξιολογώ, το ίδιο με εκατομμύρια άλλους ανθρώπους στον πλανήτη. Γιατί δεν ρωτάτε τους νέους συγγραφείς να σας καταθέσουν την άποψή τους; Μέσα στα δύο σχεδόν χρόνια λειτουργίας του μπλογκ πήρα πάνω από σαράντα μέιλ που μ’ ευχαριστούσαν γιατί διάβασα το βιβλίο τους και κατέγραψα την άποψή μου για τη δουλειά τους. Ακριβώς αυτό είχαν και έχουν ανάγκη. Να καταλάβουν αν αυτό που κάνουν αξίζει τον κόπο, όχι όμως από τον μικρόκοσμό φίλων και γνωστών που τους περιβάλλει και τους κανακεύει. Καταλήγουν ικέτες της κριτικής της δουλειάς τους, το ακριβώς αντίθετο απ΄ αυτό που προ μηνών έγραψε η κυρία Σχοινά (τεύχος Βιβλιοθήκης, Παρασκευή 2 Νοεμβρίου 2007, σελίδα 2): ’’Κι ακόμη οι εκδότες και συγγραφείς (ή τουλάχιστον μεγάλο μέρος τους) τρέμουν τόσο την κριτική, ώστε τείνουν να συμφωνήσουν πως ’’αν είναι να γράψει κανείς έστω και αρνητικά, καλύτερα να μη γράψει καθόλου’’.
4) Υπάρχει μια εμμονή ή προσήλωσή σας στην σύγχρονη ελληνική πεζογραφία ή είναι λάθος δική μας εντύπωση;
Δεν διαβάζω μόνο έλληνες συγγραφείς. Η αναγνωστική εμμονή μου είναι ο Πίντσον. Αλλά τι ακριβώς θα πρόσφερε μια (ακόμη) αναγνωστική άποψη για τον Πίντσον που έχει διχάσει τους μεγαλύτερους κριτικούς παγκοσμίως εδώ και δεκαετίες; Τι θα πρόσφερε ένα μπλογκ που θα ανακάλυπτε τη δουλειά ενός αξιόλογου Ινδού ή Μολδαβού συγγραφέα; Εδώ, κυρία Γκίκα, δεν γνωρίζουμε τα του οίκου μας, αξιόλογοι έλληνες συγγραφείς αναγνωρίζονται μετά θάνατο ή πεθαίνουν πένητες και κηδεύονται δημοσία δαπάνη άνθρωποι που αφιέρωσαν τη ζωή τους στη λογοτεχνία. Γιατί κανείς δεν έκανε τον κόπο να ασχοληθεί με τη δουλειά τους όταν ακόμη ζούσαν. Πολύ εύστοχα σατίρισε την όλη κατάσταση προ ετών στο ’’Τιμής ένεκεν’’ ο Πέτρος Τατσόπουλος. Δεν είμαι σε θέση να κρίνω συνολικά αλλά διατηρώ μερικές απλές λογικές απορίες. Γιατί έπρεπε να φτάσει το 2003 για να τιμηθεί για το σύνολο της δουλειάς του ο ποιητής Μίλτος Σαχτούρης ή το 2005 λίγο πριν το θάνατο του ο Τηλέμαχος Αλαβέρας; Δεν μπορούσαν να έχουν βραβευτεί προ δεκαετίας ή δεκαπενταετίας; Δεν θα ανακάλυπταν τη δουλειά τους, το έργο, τη διαδρομή τους πολλοί περισσότεροι αναγνώστες; Προφανώς και χωρίς να γίνομαι μακάβριος στην Ελλάδα οι νεκροί λογοτέχνες είναι πολυτιμότεροι των ζωντανών.
6) «Η ζωή είναι πολύ σύντομη για τα καλά βιβλία, πρέπει να διαβάζουμε μόνον εξαιρετικά βιβλία», συμφωνούμε απολύτως και με τον Τίμπορ Φίσερ και με σας που τον κάνατε μότο, πόσο εύκολο όμως είναι να επιλέγει κάποιος «εξαιρετικά βιβλία»? Μήπως χαμηλώνετε τα κριτήρια και έτσι η παραγωγή «βαφτίζεται» πολύ θετικά;
Αγαπητέ κύριε Μπασκόζο δεν θεσπίζω κριτήρια στην ανάγνωση, δεν βάζω όρους στην πρώτη σελίδα του βιβλίου, επιτρέπω στον συγγραφέα να με εκπλήξει, του δίνω ως αναγνώστης το δικαίωμα να το κάνει ακόμη και στην τελευταία σελίδα. Δεν πιστεύω ότι υπάρχει συγγραφέας που βάζοντας τη λέξη Τέλος στο βιβλίο του πιστεύει βαθιά μέσα ότι έγραψε ένα κακό βιβλίο. Όλοι πιστεύουν ότι έχουν γράψει κάτι καλό. Συνεπώς, ποιος θέτει τα κριτήρια ποιότητας; Ο συγγραφέας; Ο εκδότης; Ας βγει να ομολογήσει κάποιος ότι εν γνώσει του εξέδωσε ένα ’’κακό βιβλίο’’. Οι κριτικοί; Μα, ακόμη και το χειρότερο βιβλίο του κόσμου να πάρουμε ως υποθετικό παράδειγμα είναι ανώτερο της κριτικής που γράφτηκε γι’ αυτό. Υπάρχει μια μόνιμη γκρίνια για έλλειψη αναγνωστών. Μα, τους αναγνώστες πέρα από τις κοινωνικές διαφοροποιήσεις (έλλειψη χρόνου και αναγνωστικής παιδείας, εισβολή τηλεόρασης και διαδικτύου κλπ.) τους απομακρύνουν από τα βιβλιοπωλεία οι ίδιοι οι άνθρωποι του χώρου. Γιατί να πάω να αγοράσω ένα βιβλίο ή να ψάξω αν υπάρχει καλό βιβλίο όταν διαβάζω ότι το σύνολο της παραγωγής είναι μέτριο, δεν υπάρχουν εμπνευσμένοι έλληνες συγγραφείς και εισπράττω μια μιζέρια. Το βιβλίο εφόσον έχει τιμή πώλησης πάνω του είναι ένα προϊόν προς πώληση που αναζητά απεγνωσμένα αγοραστές-αναγνώστες. Ποιος και με ποια κριτήρια καθορίζει την ποιότητα, κύριε Μπασκόζο; Οι κριτικοί με τα 30-40 βιβλία ελλήνων συγγραφέων που διαβάζουν σε ετήσια βάση από ένα σύνολο 300-350 που εκδίδονται; Οι αναγνώστες καθορίζουν με τα δικά τους υποκειμενικά κριτήρια την βιβλιοπαραγωγή. Και σε τελική ανάλυση, η ανάγνωση εκτός από μοναχική διαδικασία εμπεριέχει και το απόλυτα υποκειμενικό στοιχείο, συνεπώς δεν πιστεύω σε ’’κριτήρια ειδικών’’ και σε…ISO ποιότητας βιβλίων. Προτιμώ να τα ανακαλύπτω.

7) Εσείς, αυτά τα χρόνια που είχατε το μπλογκ, διαβάσατε τέτοια «εξαιρετικά βιβλία»?
Θα μιλήσω μόνο για την προηγούμενη ημερολογιακά χρονιά. Διάβασα εξαιρετικά βιβλία, πολύ καλά βιβλία, καλά βιβλία και κάκιστα βιβλία. Ανακάλυψα μαζί με αρκετούς ακόμη καθυστερημένα μια σπουδαία ελληνίδα συγγραφέα, την Ιωάννα Μπουραζοπούλου, η οποία με υποχρέωσε να αναζητήσω και τα προηγούμενα βιβλία της και πείσθηκα αναγνωστικά ότι είναι εξαιρετική, το Live wire των Οιχαλιώτη, Στεφανέα που δυστυχώς πέρασε μάλλον απαρατήρητο από το αναγνωστικό κοινό, τα Μελένια λεμόνια του Τριαρίδη, βιβλίο που δύσκολα προσπερνάει ασχολίαστο κάποιος, είτε το δει θετικά, είτε αρνητικά και έμεινα εντυπωσιασμένος από τη χρήση της ελληνικής γλώσσας από την ηθοποιό Αφροδίτη Αλ Σάλεχ στον ’’Βεσάρο’’. Είναι γλωσσικά το πιο άρτιο βιβλίο που διάβασα τα τελευταία χρόνια. Δυστυχώς, δεν ξέρω πόσοι άλλοι τα διάβασαν γιατί δεν τα είδα σε κανένα πίνακα ευπωλήτων.

8) Στον απολογισμό χρονιάς που κάνατε αναφερθήκατε στην προσφιλή σας σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία, και κόντρα στην μεμψιμοιρία των απολογισμών, βρίσκατε την χρονιά άκρως ενδιαφέρουσα. Θα θέλατε να αναφερθείτε σ’ αυτό;
Νομίζω ότι κάλυψε την ερώτηση με την προηγούμενη απάντηση και δεν χρειάζεται να επεκταθώ. Ούτως ή άλλως, θεωρώ λάθος αυτή τη συνέντευξη αφού στον ίδιο χώρο θα μπορούσε αντί των ασήμαντων απόψεων μου να προβληθούν τρία τέσσερα βιβλία.
9) Και παρ’ ότι το εξηγείτε στο μπλογκ, θα θέλατε να αναφερθείτε και στην απόφασή σας να επιστρέψετε γι’ αυτόν ακριβώς τον απολογισμό?
Απόφαση της στιγμής. Δεν ήθελα να αφήσω να πάνε χαμένα και χωρίς μια , έστω, απλή τυπική αναφορά μερικά καλά βιβλία. Θα ήταν αδικία για τους συγγραφείς τους και τις ευχάριστες ώρες που μου πρόσφεραν τους τελευταίους μήνες.
10) Έχω τη γνώμη ότι κινούμενος στα πλαίσια της «νέας δημοσιογραφίας» κάπου προσπαθήσατε να υποκαταστήσατε τον έντυπο δημοσιογραφικό λόγο. Τι νόημα είχαν οι συνεντεύξεις, τα ευπώλητα κ.τ.λ. σε ένα μπλογκ; Μήπως έτσι απομακρυνθήκατε από τα χαρακτηριστικά του «ερασιτέχνη» και μπήκατε στα χωράφια των επαγγελματιών, δημιουργώντας άθελα σας αποτελέσματα που δεν θα θέλατε;
Δεν υπάρχει, κύριε Μπασκόζο, παλιά και νέα δημοσιογραφία. Υπάρχει μια ενιαία δημοσιογραφία με βασικές αρχές. Ουδείς μπλόγκερ μπορεί να υποκαταστήσει τους δημοσιογράφους. Δεν έχει πρόσβαση στην πρωτογενή πληροφορία, στην είδηση. Πρέπει κάπου να διαβάσει, να δει, να ενημερωθεί για τα γεγονότα και μετά να τα σχολιάσει προσθέτοντας το (όποιο) προσωπικό του στοιχείο. Μόνο οι δημοσιογράφοι που διατηρούν μπλογκ έχουν πρόσβαση (λόγω θέσης και ρόλου) στην πρωτογενή ενημέρωση, στην πηγή των ειδήσεων. Τα βιβλιοφιλικά μπλογκ είναι η εξαίρεση γιατί το πρωτογενές υλικό είναι το βιβλίο στο οποίο μπορεί να έχει ο καθένας μας πρόσβαση. Με τα ευπώλητα δεν ασχολήθηκα ποτέ, τις σχετικές λίστες τις βλέπω στο περιοδικό σας ή στον τύπο. Οι συνεντεύξεις έγιναν με ανθρώπους που θα με ενδιέφερε να συνομιλήσω και δια ζώσης. Να μάθω ποιοι είναι πίσω από τα βιβλία τους ή πίσω από τις κριτικές που γράφουν. Διαισθάνομαι ότι κάποιοι ενοχλήθηκαν. Απόδειξη, ότι μετά τη ’’σιγή’’ του μπλογκ σταμάτησαν και διάφορα σχόλια στον τύπο για τη χρησιμότητα ή την αξία των μπλογκ. Λυπάμαι ειλικρινά που ορισμένοι δεν μπορούν να αντιληφθούν το πνεύμα των καιρών. Αν για κάποιο λόγο, ένα μπλογκ ήταν δελεαστικό για το βιβλιοφιλικό κοινό θα έπρεπε να τους προβληματίσει θετικά και όχι αρνητικά. Ήταν ένα κριτήριο για το τι θέλει να διαβάζει ο κόσμος που έχει κουραστεί από τον απωθητικό συντεχνιακό διάλογο ή από ασθματικές εξεζητημένες κριτικές που αναδεικνύουν τις γνώσεις του κρίνοντος και όχι τη δουλειά του κρινόμενου.

11) Τι ήταν αυτό που σας έκανε να θελήσετε να κλείσετε το μπλογκ? Οι αιτιολογίες σας δεν θεωρήθηκαν από όλους πειστικές και δημιούργησαν μια μυθολογία, ότι κάτι κρύβετε….
Δεν υπάρχει κανενός είδους παρασκήνιο. Είναι όπως ακριβώς τα έγραψα τον περασμένο Ιούλιο και εκεί θα σας παραπέμψω…Δεν βιοπορίζομαι εντός του λογοτεχνικού χώρου, δεν προσλήφθηκα σε εκδοτική εταιρεία και παρά τις προτάσεις που μου έγιναν δεν κυκλοφόρησα κανένα βιβλίο με την υπογραφή reader diggest για να εκμεταλλευτώ τη δημοφιλία του μπλογκ, όπου εμφανίστηκαν κείμενα μου εκτός μπλογκ ήταν ’’φιλικές συμμετοχές΄΄ χωρίς οικονομική δοσοληψία. Δεν ήταν αυτοί οι στόχοι μου και δεν άλλαξε κάτι στη διαδρομή. Δεν πήρα ούτε ένα δωρεάν αντίτυπο από εκδοτικό οίκο ή συγγραφέα, αντίθετα μέχρι σήμερα όταν κάποιος μου γράφει ’’διάβασε αυτό το βιβλίο, αξίζει τον κόπο’’ πηγαίνω και το αγοράζω.
(12)Πιστεύετε ότι κάνατε φίλους ή εχθρούς μέσα απ’ το μπλογκ σας;
Θα απαντήσω αντίστροφα. Μόνο δύο άνθρωποι με υποχρέωσαν να ανασκευάσω κάτι που έγραψα και στη μια περίπτωση να ζητήσω δημόσια συγνώμη. Στην πρώτη διαφωνία το θέμα λύθηκε δι’ αλληλογραφίας και ιδιωτικά. ’’Γνώρισα’’ υπέροχους ανθρώπους, δημιούργησα μια τουλάχιστον ’’φιλία ζωής’’, συζήτησα μέσω αλληλογραφίας με συγγραφείς ή εκδότες που είναι ως άνθρωποι σημαντικότεροι του σπουδαίου έργου τους, με τίμησαν με την εμπιστοσύνη άτομα που πιθανώς δεν θα συναντήσω ποτέ, ακόμη και άσχετοι με το λογοτεχνικό χώρο, επιστήμονες, ακαδημαϊκοί, απλοί αναγνώστες που δεν τους ενδιέφερε η δημόσια εκφορά λόγου αλλά μια γόνιμη ανταλλαγή απόψεων. Μου έστειλαν ανέκδοτα χειρόγραφα απλά για να πω τη γνώμη μου, ακόμη και τώρα συνεχίζεται, έχω στα χέρια μου δύο βιβλία υπό έκδοση για να τα διαβάσω και να πω τη γνώμη μου στους συγγραφείς. Όλα αυτά αποτέλεσαν μια μοναδική εμπειρία. Από την άλλη υπήρξαν κάποιοι που μου έστειλαν λιγοστά ανώνυμα υβριστικά μέιλ ειδικά τους πρώτους μήνες του μπλόγκ, λυπάμαι που δεν μου έδωσαν ποτέ την ευκαιρία να το συζητήσουμε. Δεν με ενόχλησε γιατί το περίμενα, με ενόχλησε όταν κατάλαβα ότι κάποιος, το περασμένο καλοκαίρι θεώρησε ότι είμαι επιζήμιος για τη δουλειά του. Αυτό ούτε το ήθελα και ούτε το επεδίωξα.


13) Ο τρομακτικά μεγάλος αριθμός επισκεψιμότητας επηρέασε σε κάποιο σημείο τις επιλογές σας? Μπορείτε να αναφερθείτε σ’ αυτούς τους αριθμούς; Στο απολογιστικό σας ποστ γράφετε ότι υπήρχαν ήδη πολλές επισκέψεις σε ένα μπλογκ εκτός λειτουργίας, εκατό επισκέψεις καθημερινά…
Κάποια στιγμή, τον Σεπτέμβριο του 2006, αντιλήφθηκα ότι το μπλογκ είχε μετατραπεί σε ένα ανεξέλεγκτο ’’θηρίο’’. Έπρεπε να είμαι σε συνεχή εγρήγορση γιατί οι επισκέψεις είχαν φτάσει τις 500-600 τη μέρα και δεν ήξερα τι σχόλια θα άφηνε ο καθένας, ποιόν μπορούσε να προσβάλλει. Απαγόρευσα τα ανώνυμα σχόλια με βαριά καρδιά γιατί πιστεύω στην χωρίς περιορισμούς και κανόνες επικοινωνία αλλά αυτό έκανε τελικά καλό γιατί διασώθηκε η ποιότητα του χώρου. Η συνέντευξη της Λώρης Κέζα λίγες μέρες πριν σιγήσει το μπλογκ έφτασε τις 1200-1300 επισκέψεις σε μια μέρα, η συνέντευξη του Νίκου Βλαντή λίγο νωρίτερα είχε ξεπεράσει τις 1000 επισκέψεις σε μια μέρα. Με εξαίρεση τους πρώτους πέντε μήνες που οι επισκέψεις ήταν ελάχιστες από τον Μάιο του 2006 μέχρι τον Ιούλιο του 2007 μπήκαν στο μπλογκ (υπάρχει και ο σχετικός μετρητής σε κοινή θέα) 100.000 άνθρωποι παρότι μεσολάβησαν και καλοκαιρινοί μήνες που δεν υπήρχε ενημέρωση. Προ ημερών διαπίστωσα ότι ακόμη και σήμερα μπαίνουν καθημερινά 80-100 άνθρωποι που προφανώς ψάχνουν τα αρχεία του μπλογκ και παλαιότερα κείμενα. Το τελευταίο ποστ του 2007 το επισκέφτηκαν την επόμενη μέρα 400-500 άνθρωποι, παρότι δεν είχα ενημερώσει ότι σκόπευα να ξαναγράψω.
Οι επιλογές μου ουδέποτε επηρεάστηκαν. Συνέχισα να κρίνω τα βιβλία το ίδιο υποκειμενικά, συνεχίζω να συμπαθώ τους ίδιους συγγραφείς που συμπαθούσα και πριν ανεξάρτητα αν μου έστειλαν σ’ αυτά τα δύο χρόνια ένα μέιλ ή όχι. Επηρεάστηκαν μόνο οι αναγνωστικές επιλογές μου γιατί ήταν δύσκολο να διαβάσω δοκίμια ή ποίηση. Υποχρεώθηκα να διαβάζω μόνο βιβλία για τα οποία θα έγραφα τη γνώμη μου στη συνέχεια. Και αυτό με έκανε να γίνω πιο επιεικής στην άποψή μου για τους κριτικούς. Ειδικά, εκείνους που φαίνεται ότι δεν διαβάζουν με αγάπη για το βιβλίο αλλά από επαγγελματική υποχρέωση.
14) Γιατί επιμένετε τόσο πολύ στην ανωνυμία; Και αυτό τι μπορεί να σημαίνει, ότι είστε ήδη πολύ γνωστός, άγνωστος κατά συνέπεια δεν έχει και σημασία… Υπάρχουν άνθρωποι που σας ξέρουν?
Κατ΄ αρχήν, βασική αρχή του μπλόγκινγκ είναι η ανωνυμία. Πέραν όμως αυτού υπήρχε ουσιαστικός λόγος. Η λογοτεχνία στην Ελλάδα είναι….ανάδελφη! Θα το έθετα σε μορφή παρομοίωσης ως εξής. Η ελληνική λογοτεχνία μοιάζει με ανελκυστήρα σε κίνηση. Απέξω περιμένουν κάποιοι να επιβιβαστούν με χειρόγραφα στα χέρια και πιέζουν τους ’’μέσα’’ να κάνουν χώρο. Οι ’’μέσα’’ , με βιβλία στο χέρι, επειδή δυστυχώς οι διαστάσεις του χώρου είναι μικρές, φωνάζουν ’’δεν χωράει άλλος’’. Αν μπορούν να πετάξουν και κάποιον έξω δεν θα στεναχωρηθούν. Οι καταξιωμένοι έλληνες συγγραφείς δεν είναι γενναιόδωροι προς τους νεότερους. Σπάνια θα ακούσουμε ή θα διαβάσουμε ένα καλό σχόλιο συγγραφέα για δουλειά νεότερου ομότεχνου του. Και οι εντός και οι εκτός του ανελκυστήρα αρέσκονται στη διαπλοκολογία και στην δημοσιοποίηση παραπόνων ή θεωριών συνωμοσιών. Καλώς η κακώς, διατηρώ φιλίες, λιγοστές αλλά υπαρκτές εντός του λογοτεχνικού χώρου. Και θέλω να τις προστατεύσω γιατί είναι ανεξάρτητες των βιβλίων και της λογοτεχνίας, ισχυρότερες αυτών. Δεν ήταν υποχρεωμένοι οι φίλοι μου να χρεώνονται αυτά που έγραφα. Δεν κινούμαι σε λογοτεχνικούς χώρους, για δύο χρόνια πήγα σε τρεις παρουσιάσεις βιβλίων ή λογοτεχνικές εκδηλώσεις που θα πήγαινα ούτως ή άλλως και δεν είχαν σχέση με το μπλογκ. Μόνο η ανωνυμία εξασφάλιζε ότι αφενός δεν θα έμπαινα σε ένα αλισβερίσι δημοσίων σχέσεων, τηλεφώνων, έκφρασης ευχαριστιών ή παραπόνων και αφετέρου ότι δεν θα μου καταλογιζόταν εξ’ αρχής κακή πρόθεση, συμμετοχή σε ’’λογοτεχνικά λόμπι’’ ή μη τήρηση των ίσων αποστάσεων. Χρειάσθηκαν μήνες για να πείσω ότι δεν…διαπλέκομαι, ότι δεν είμαι μαριονέτα κάποιου εκδότη ή κατ’ εντολή αβανταδόρος συγγραφέων και ότι απλά ανθρώπινα τυχαίνει να συμπαθώ συγγραφείς για τη δουλειά τους και όχι γιατί τα πίνουμε παρέα. Ουδείς με ενόχλησε ποτέ προσωπικά αλλά σε δύο άτομα που ευθέως με ρώτησαν για την ταυτότητα μου δεν είπα ψέματα. Το ίδιο θα κάνω και στο μέλλον αν κάποιος με ρωτήσει ’’’εσύ είσαι ο reader;’’. Τους υπόλοιπους τους αφήνω να εικάζουν αν είμαι συγγραφέας, εκδότης, κριτικός και ακόμη και σήμερα να με ’’βαφτίζουν’’ κατά το δοκούν με διάφορα ονόματα κάνοντας απλοϊκούς και λανθασμένους συνδυασμούς στο μυαλό τους. Σε τελική ανάλυση, οι ΄΄μάσκες’’ δεν ήταν ανέκαθεν κάτι συνηθισμένο στη λογοτεχνία; Ο Πεσόα είχε 72 βεβαιωμένα ’’ετερώνυμα’’ και οι μάσκες έκρυβαν κάτι αληθινά σημαντικό. Είναι αδιάφορη και άνευ σημασίας η μάσκα που καλύπτει ένα ετερώνυμο μπλόγκερ.

15) Θα επιστρέψει ο Reader’s digest, τελικά? Θα μπορούσαμε να πάρουμε το απολογιστικό άρθρο και ως την επιστροφή σας ή όχι?
Δεν έχω την παραμικρή ιδέα αυτή τη στιγμή. Αν αλλάξει ο ψυχισμός μου σχετικά με το μπλογκ και τη χρησιμότητα του και είμαι βέβαιος ότι δεν θα κάνω τα λάθη του παρελθόντος ίσως να επιστρέψω και αύριο το πρωί. Ούτως ή άλλως υπάρχουν πλέον πολλά και καλά βιβλιοφιλικά μπλογκ.

16) Και εν τοιαύτη περιπτώσει (αν δεν επιστέψετε) τι θα γίνουν «οι αδικημένοι σας συγγραφείς»? «Τα καλά βιβλία» που από την κριτική ή το αναγνωστικό κοινό «αδικούνται»?
Προϋπήρχαν του μπλογκ και θα υπάρχουν στο διηνεκές. Δεν νομίζω ότι αυτό το μπλόγκ άλλαξε ουσιαστικά τον τρόπο που κάποιοι βλέπουν και αξιολογούν τους συγγραφείς, ούτε ανέδειξε ή διαφοροποίησε τη διαδρομή ενός συγγραφέα ή ενός βιβλίου. Οι κριτικοί θα συνεχίσουν να διαβάζουν τους ίδιους 30-40 συγγραφείς σε ετήσια βάση, οι ανέκδοτοι να ψάχνουν για εκδότη και οι μη αναγνωρισμένοι να παραπονιούνται για την έλλειψη αναγνώρισης της δουλειάς τους ή αναγνωστών. Τείνω να συμφωνήσω με αυτό που γράφτηκε στο Lifo ότι το συγκεκριμένο μπλογκ πέτυχε γιατί αποτέλεσε τη βαλβίδα εκτόνωσης της λογοτεχνικής κοινότητας σε εποχές που ασφυκτιούσε. Δεν πρόσφερε τίποτε παραπάνω, όπως θα επαναλάβω ότι δεν προσφέρει τίποτε ουσιαστικό αυτή η συνέντευξη.

Πέντε ερωτήσεις αποκλειστικά για τον αναγνώστη reader’s diggest:

1) Το πρώτο ανάγνωσμα της ζωής σας?
Το αναγνωστικό της πρώτης Δημοτικού.
2) Το βιβλίο που σας άλλαξε τη ζωή? Πιστεύετε ότι μπορεί να υπάρξει στη ζωή μας ένα τέτοιο βιβλίο?
Όχι δεν υπάρχει. Υπάρχουν όμως βιβλία διαχρονικά για τον καθένα μας. Για μένα είναι ο ’’Πεζός λόγος’’ του Βάρναλη που τον έχω διαβάσει πέντε έξι φορές και πάντοτε τον προσεγγίζω διαφορετικά.
3) Οι αγαπημένοι σας συγγραφείς?
Δεν χωράνε εδώ.
4) Οι νεοέλληνες συγγραφείς που ξεχωρίζετε?
Ούτε αυτό χωράει εδώ. Χρειάστηκαν 250 κείμενα στο μπλογκ αν αναφερθώ σε τρία τέσσερα ονόματα θα είναι σαν να αποκηρύσσω τους υπόλοιπους. Σίγουρα πάντως θα αγοράσω ότι γράψουν Σταμάτης, Σώτη, Χωμενίδης, Ραπτόπουλος αν και με εξαίρεση τον πρώτο οι τελευταίες δουλειές των υπολοίπων δεν με έχουν ικανοποιήσει αναγνωστικά και διακρίνω ’’κρίση μέσης συγγραφικής ηλικίας’’.
5) Τι πρέπει να έχει ένα βιβλίο ή ένας συγγραφέας για να σας κάνει να τον διαβάσετε? Να είναι page turner. Να με υποχρεώνει στο τέλος μιας κουραστικής μέρας να κοιμηθώ μια ώρα λιγότερη για να διαβάσω ’’λίγο παραπάνω’’.

Δύο φράσεις που μου ήρθαν στα γρήγορα...

''Αγαπάμε πάρα πολύ τη ζωή για να θέλουμε να είμαστε μόνιμα ευτυχισμένοι'' Από την Αέναη ευφορία του Πασκάλ Μπρίκνερ .

Αγαπητό Alef, κατά τον Επίκουρο ''το πρώτο που εμποδίζει την ευτυχία είναι ο φόβος''.

Και ένα παλιό ανέκδοτο που αφορά τους αλχημιστές. Είναι γνωστό ότι από την παραγωγή τους δεν προέκυψε ποτέ χρυσάφι αλλά η απόσταξη πολλών ποτών τους επέτρεψε αντί να πεθάνουν πλούσιοι να πεθάνουν ευτυχισμένοι και χαμογελαστοί!

Μετά από αρκετούς μήνες ξαναγράφω στο μπλογκ για πολύ συγκεκριμένους λόγους: Πρώτος και σημαντικότερος, αφού κλείνει η χρονιά είπα να τηρήσω την παράδοση και να μην σπάσω τον κύκλο των ανασκοπήσεων με τα καλύτερα της χρονιάς που φεύγει. Δεύτερος λόγος, ότι παρότι το μπλογκ είναι σε ’’ύπνωση’’ εδώ και μήνες υπάρχουν πάνω από εκατό επισκέψεις καθημερινά (τι διαβάζουν δεν το ξέρω αλλά οφείλω να τους τιμήσω με κάτι φρέσκο…). Τρίτος λόγος: Στις ανασκοπήσεις των σεβαστών κριτικών μας αυτές τις μέρες θα διαβάσουμε τα συνηθισμένα για τη…μέτρια παραγωγή, το τέλμα της ελληνικής λογοτεχνίας και όλα τα γνωστά κλισέ που επιστρατεύουν για να καλύψουν την αδυναμία ή την αδιαφορία τους να ανακαλύψουν οτιδήποτε νέο κυκλοφορεί. Αποστασιοποιημένος από το μπλογκ εδώ και μήνες το γράφω με σιγουριά: Ποτέ άλλοτε τα τελευταία 20-25 χρόνια η Ελλάδα δεν είχε τόσους πολλούς και καλούς συγγραφείς για κάθε αναγνωστικό γούστο και επίπεδο. Τα υπόλοιπα είναι για λαϊκή κατανάλωση ή για συντεχνιακό κουβεντολόι μη αναγνωστών.
Αρχίζω από τα καλύτερα βιβλία της χρονιάς σε αντίστροφη σειρά και με ένα πολύ μικρό σχόλιο για κάθε βιβλίο ξεχωριστά:
10- Ο δαιμονιστής, Αύγουστος Κορτώ (εκδόσεις Καστανιώτη): Δεν θα έλεγα τυπικός Κορτώ αλλά ο καλύτερος Κορτώ των τελευταίων ετών σε ένα προκλητικό βιβλίο.
9. Μικρός δακτύλιος Κώστας Κατσουλάρης (εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα): Με διαφορετικό ύφος και θέμα από τον εξαιρετικό ’’Αντίπαλο’’ (την προηγούμενη δουλειά του) αλλά και μια ’’διαφορετική’’ ματιά στην πόλη και τους ανθρώπους της.
8. Πυθαγόρεια εγκλήματα, Τεύκρος Μιχαηλίδης (εκδόσεις Πόλις): Είναι βιβλίο που εκδόθηκε το 2006 αλλά το διάβασα και το σχολίασα στο μπλογκ μέσα στο 2007.
7. Η μανία με την άνοιξη, Άρης Μαραγκόπουλος (εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα): Το πιο πολιτικό βιβλίο της χρονιάς με τον Μαραγκόπουλο να επιστρέφει στις κλασικές φόρμες γραφής. Η παρουσία της Φλώρας (του Τσίρκα) δημιούργησε ποικίλες αντιδράσεις.
6. Του φιδιού το γάλα, Γιάννης Ξανθούλης (εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα): Είμαι σταθερός αναγνώστης του Ξανθούλη. Δεν είναι το καλύτερο του αλλά είναι Ξανθούλης και για μένα αυτό τα λέει όλα.
5. Η γυναίκα που πετάει. Μένης Κουμανταρέας (εκδόσεις Κέδρος): Κλασικός Κουμανταρέας με όλη τη μαστοριά του στη σύντομη γραφή.
4. Ουαλικό λεξικό του σεξ, Νίκος Πλατής (εκδόσεις Κέδρος): Το ξέρω ότι δεν είναι μυθιστόρημα ή διήγημα αλλά διαβάζεται σαν….μυθιστόρημα και όχι σαν λεξικό. Απολαυστική γραφή, απίστευτης έκτασης έρευνα και γενικά μια δουλειά που αξίζει κάποιας επιβράβευσης για την πρωτοτυπία της!
3. μ.Χ., Βασίλης Αλεξάκης (εκδόσεις Εξάντας): Βραβευμένος στη Γαλλία τολμάει να αγγίξει το θρησκευτικό άβατο χωρίς όμως τις συνήθειες συγγραφικές παρωπίδες η εμμονές.
2. Το μονοπάτι στη θάλασσα, Αντώνης Σουρούνης (εκδόσεις Καστανιώτη): Το μοναδικό βιβλίο που συμφώνησαν σχεδόν όλα τα βραβεία και όλες οι επιτροπές. Κατάθεση ψυχής υμνήθηκε δίκαια.
1. Τι είδε η γυναίκα του Λωτ; Ιωάννα Μπουραζοπούλου (εκδόσεις Καστανιώτη): Την μάθαμε χάρη στην επιμονή της Λώρης Κέζα και αν δεν είχε συμβεί αυτό ίσως περνούσε απαρατήρητη για πολλά ακόμη βιβλία. Από τις σπάνιες περιπτώσεις συγγραφέων που δημιουργεί δικό της σύμπαν και δεν το έκανε μόνο στο συγκεκριμένο βιβλίο αλλά και στα δύο προηγούμενα της (όποιος τα διαβάσει θα το διαπιστώσει)! Ότι καλύτερο έχει να επιδείξει σήμερα το ’’νέο αίμα’’ της γραφής και η τρανή απόδειξη ότι κυκλοφορούν ταλέντα γραφής στην Ελλάδα.
Θυμίζω ότι πέρυσι στην πρώτη θέση για τα καλύτερα βιβλία του 2006 υπήρχαν τέσσερα βιβλία: ’’Writtersland, το νησί των συγγραφέων’’ (Νίκος Βλαντής, εκδόσεις Κέδρος), Πολύ βούτυρο στο τομάρι του σκύλου (Γιώργος Σκαμπαρδώνης, εκδόσεις Κέδρος), Φάδερ ημών (Μάνος Βουράκης, εκδόσεις Ωκεανίδα), Ταξίδι στη λευκή θάλασσα (Βλάσης Τρεχλής, εκδόσεις Αρμός).
Δέκα βιβλία που δεν θα βρείτε στα ευπώλητα αλλά αξίζουν τον κόπο (Τα αδικημένα βιβλία του 2007, με την επιφύλαξη ότι ορισμένα βιβλία κυκλοφόρησαν τους τελευταίους 2-3 μήνες άρα έχουν πιθανότητες να διαγράψουν μια καλή πορεία):
10. Αληθινή αγάπη και άλλες ιστορίες, Γιάννης Παλαβός (Intro Books). Τον ανακαλύψαμε χάρη σε μια νουβέλα του που υπήρχε σε μπλογκ πριν από μερικούς μήνες. Η πρώτη συλλογή διηγημάτων του έδειξε ότι διαθέτει τα προσόντα να κάνει μια καλή λογοτεχνική πορεία.
9. Ο διστιχηζμένος κομονιστής, Δημήτρης Μπατσιούλας (εκδόσεις Μπατσιούλας Ν. και Σ.): Χαρτογραφημένη ιστορία της Μακεδονίας την εποχή της Βουλγαρικής κατοχής και ένα έντιμο (πολιτικά) βιβλίο που αποδίδει ισόποσα και ισομερώς ιστορικές ευθύνες. Προϊόν σημαντικής έρευνας αλλά και με υπόθυεση που διαβάζεται αυτόνομα.
8. Το συγκρότημα, Αντώνης Τουρκογιώργης (εκδόσεις Ιανός): Δεν αξίζει μόνο για όσους μεγαλώσαμε με τους Socrates drunk the conium αλλά και γιατί ένας από τους καλύτερους έλληνες ροκ κιθαρίστες αποδεικνύεται ταλέντο γραφής και ύφους.
7. Η νύχτα της λευκής παπαρούνας, Κώστας Μίσσιος (εκδόσεις Διόπτρα): Κι’ όμως και στην Ελλάδα γράφονται αξιοπρόσεκτες ιστορίες μυστηρίου και μάλιστα από ένα πρωτοεμφανιζόμενο. Παράλληλα και η καλύτερη δουλειά πρωτοεμφανιζόμενου για τη χρονιά που τελειώνει.
6. Το άλλο μισό μου πορτοκάλι, Λευτέρης Μαυρόπουλος (εκδόσεις ’Ινδικτος). Ο βορειοελλαδίτης συγγραφέας καταγράφει με υπέροχο τρόπο ένα μεγάλο κομμάτι της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Δεν τον είχα ανακαλύψει αλλά διαβάζοντας την πρόσφατη δουλειά του ανέτρεξα και στην προηγούμενη (Ο θανατοναύτης) που επίσης είναι δυνατό δείγμα γραφής.
5. Αυτό που σου ξεφεύγει, Πολυχρόνης Κουτσάκης (εκδόσεις Μίνωας): Οι κριτικοί συνεχίζουν να τον…αγνοούν. Βραβεύτηκε πρόσφατα για θεατρικό του έργο, διαπρέπει στο εξωτερικό αλλά οι ντόπιοι λογοτεχνικοί κύκλοι τον γνωρίζουν ελάχιστα για να μην πω καθόλου. Πέραν των υπολοίπων η νέα του δουλειά διαθέτει κάτι που...ξεφεύγει ή λείπει από την πλειοψηφία των ελλήνων συγγραφέων: Απλό ατόφιο χιούμορ.
4. Αμανίτα Μουσκάρια, Παύλος Μεθενίτης (εκδόσεις Καστανιώτης): Δειλά-δειλά τον ανακάλυψαν οι κριτικοί αλλά όχι και η μεγάλη μάζα των αναγνωστών. Στο δεύτερο βιβλίο του (παρότι δεν ξεπέρασε τον αριστουργηματικό πρωτόλειο ΄’Άλλο’’ του) καταθέτει μια δουλειά με ξεχωριστό ύφος γραφής, εξαιρετική χρήση της ελληνικής γλώσσας και ξεδιπλώνει μια παράξενη ιστορία από την εποχή του εμφυλίου.
3. Μπλε καστόρινα παπούτσια, Θανάσης Σκρουμπέλος (εκδόσεις Τόπος). Ο συγγραφέας γνωστός, ο εκδοτικός οίκος καινούργιος. Βιβλίο ατμοσφαιρικό με καλό γράψιμο και ύφος που κερδίζει τον αναγνώστη από την πρώτη αράδα. Μια από τις καλύτερες λογοτεχνικές αποτυπώσεις των ’’βρώμικων χρόνων’’ και των γεγονότων (κόκκινη προβιά, προβοκάτσια στον Γοργοπόταμο) που άνοιξαν την πόρτα στη δικτατορία με soundtrack το ροκ του Πρίσλεϊ. Αν δεν είχε προηγηθεί το βιβλίο του Σκαμπαρδώνη θα ήταν η καλύτερη ίσως ’’εικονογράφηση’’ του λούμπεν παρακράτους. Παρότι ο Σκρουμπέλος τείνει να γίνει ’’μονοθεματικός’’ είναι ένα θέμα που το χειρίζεται και το παρουσιάζει άψογα.
2. Live wire, Η ευαγής επανόρθωση, Ρέννος Οιχαλιώτης, Πέτρος Στεφανέας (εκδόσεις Γαβριηλίδης). Άλλο ένα βιβλίο του 2006 που πέρασε απαρατήρητο. Απάντηση σε όσους γκρινιάζουν ότι η ελληνική λογοτεχνία είναι εγκιβωτισμένη στο τρίγωνο Ομόνοια-Σύνταγμα-Κολωνάκι! Παγκοσμιοποίηση, ακτιβισμός, μοντέρνες τεχνολογίες σε ένα μυθιστόρημα που τυπικά φέρνει πάνω του την ετικέτα του αστυνομικού αλλά είναι πολύ περισσότερα. Γραμμένο σε άλλη γλώσσα θα ήταν πανευρωπαϊκό μπεστ σέλερ.
1. Τα μελένια λεμόνια, Η διαθήκη των γκαβλωμένων ανθρώπων, Θανάσης Τριαρίδης (εκδόσεις Τυπωθήτω): Ήταν αναμενόμενο ότι οι κριτικοί θα έδειχναν μουδιασμένοι απέναντι στην εικονοκλαστική δουλειά του ακτιβιστή από τη Θεσσαλονίκη και προτίμησαν τη λύση της....σιωπής. Έργο που σε άλλη χώρα θα τροφοδοτούσε συζητήσεις, αναλύσεις, διαφωνίες. Στην Ελλάδα καταδικασμένο θύμα του μεσαιωνικού λογοτεχνικού σκοταδισμού. Παρότι υπάρχουν δεκάδες σημεία του που διαφωνώ είναι μια σπάνια δουλειά.
Θυμίζω ότι τα αντίστοιχα ’’αδικημένα βιβλία ήταν για το 2006 το ’’Ταξίδι στη λευκή θάλασσα’’ του Βλάση Τρεχλή (εκδόσεις Αρμός) και για το 2005 οι ΄΄’Ακροβάτες του χρόνου’’ του Πολυχρόνη Κουτσάκη.
Υπάρχει και η λίστα με τα ευπώλητα της χρονιάς που ήταν κατώτερα του θορύβου που δημιούργησαν. Διάλεξα πέντε βιβλία και εξηγώ τους λόγους:
5. Πάρτι γενεθλίων, Πάνος Καρνέζης (εκδόσεις Λιβάνη): Δημιούργησε τεράστιες προσδοκίες με τις υποδειγματικές ’’Μικρές Ατιμίες’’ πριν από μερικά χρόνια αλλά ούτε ο Λαβύρινθος, ούτε η συγκεκριμένη δουλειά του τις επιβεβαίωσαν.
4. Κινέζικα κουτιά, Σώτη Τριανταφύλλου (εκδόσεις Πατάκη): Η Σώτη σε ελεύθερη πτώση έμπνευσης. Ένα βιβλίο που θα μπορούσε να είναι σπουδαίο αλλά τελικά αποδείχθηκε ’’κινέζικο κουτί’’.
3. Αλδεβαράν, Παύλος Μάτεσις (εκδόσεις Καστανιώτη): Μουδιασμένη συνέχεια του ’’Μύρτου’’. Τη διασώζει μόνο η υποδειγματική ικανότητα γραφής του συγγραφέα αλλά δεν φτάνει.
2. Σουέλ, Ιωάννα Καρυστιάνη (εκδόσεις Καστανιώτη): Δεν θυμάμαι τα τελευταία χρόνια ένα βιβλίο που πήρε κρατικό βιβλίο λογοτεχνίας να δημιούργησε τόσες αντιδράσεις. Τις δικές μου ενστάσεις (που είχαν δημιουργήσει πολλές συζητήσεις) τις είχα καταθέσει προ μηνών στο μπλογκ και υπάρχουν στα σχετικά αρχεία.
1. Το σπίτι δίπλα στο ποτάμι, Λένα Μαντά (εκδόσεις Ψυχογιός): Ξέρω ότι πάνω από 80.000 άνθρωποι που τίμησαν το βιβλίο ως το απόλυτο μπεστ σέλερ της χρονιάς θα διαφωνήσουν. Λυπάμαι ειλικρινά (και λυπάμαι διπλά γιατί μου έχουν πει ότι η συγγραφέας είναι ένας υπέροχος άνθρωπος) αλλά μετά τις 40-50 πρώτες σελίδες είχα την αίσθηση ότι διάβαζα κάτι απόλυτα προβλέψιμο. Φυσικά όταν υπάρχει η ετυμηγορία της αγοράς η άποψη ενός μπλόγκερ πάει…περίπατο.
Στην αντίστοιχες πρώτες θέσεις των απογοητεύσεων της χρονιάς είχαν τοποθετηθεί το 2005 το ’’Δύο μέρες μόνο’’ του Χριστόφορου Παπακαλιάτη και το 2006 Ο Κυρίαρχος των οκτώ της Άννας Παναγιωταρέα.
Δεν τελειώσαμε….
Το γεγονός ότι εδώ και αρκετούς μήνες διάβαζα χωρίς την υποχρέωση να γράφω παράλληλα τις εντυπώσεις μου είχε και ένα καλό. Ανακάλυψα μερικά αξιόλογα βιβλία πέραν από τα μυθιστορήματα και τα διηγήματα. Μελέτες ή δοκίμια ειδικού ενδιαφέροντος τα οποία καταγράφω χωρίς σειρά αξιολόγησης και με ένα μικρό συνοδευτικό σχόλιο: Οι μάγοι του καιρού (Tim Flannery, εκδόσεις Ισόρροπον): Δεν ασχολήθηκε μόνο ο….Γκορ με το κλίμα και στο συγκεκριμένο βιβλίο ο αναγνώστης ανακαλύπτει σε μια σχεδόν φρικιαστική απαρίθμηση γιατί ο πλανήτης είναι καταδικασμένος σε οικολογική καταστροφή. Σχέσεις νερού (Σοφία Ριζοπούλου, εκδόσεις Δίαυλος): Τα πάντα για το νερό που πίνουμε γραμμένα με ένα πολύ έξυπνο τρόπο. Επειδή ο επόμενος μεγάλος πόλεμος θα γίνει για το νερό. Ροκ παγκοσμιοποίηση και ελληνική πραγματικότητα (Νίκος Μποζίνης, εκδόσεις Νεφέλη): 573 σελίδες όπου και ο πιο απαιτητικός ή ενημερωμένος μουσικά αναγνώστης θα ανακαλύψει πράγματα που δεν ξέρει για τους λόγους που η ροκ μουσική είναι κάτι παραπάνω από μουσικό κίνημα. Έξοχη δουλειά. Α όπως Αμερική (Συλλογικό έργο, εκδόσεις Μαγικό Κουτί): Το πρώτο βιβλίο του νεότευκτου εκδοτικού οίκου του Νίκου Βλαντή πετυχαίνει μια πρωτότυπη καταγραφή της αμερικάνικης ιστορίας μέσα από την ’’αναθεώρηση’’ εννέα γνωστών κινηματογραφικών ταινιών. Ξεκίνημα έκπληξη για ένα φιλόδοξο εκδοτικό οίκο με απρόσμενα φρέσκα κείμενα γραμμένα όχι μόνο από λογοτέχνες αλλά και από ανθρώπους του κινηματογράφου ή των τεχνών.
Επίσης δεν τελειώσαμε ακόμη…
Δύο βιβλία ξένων συγγραφέων μου κέντρισαν το ενδιαφέρον. Δεν περίμενα ποτέ ότι θα έγραφα (ή θα διάβαζα) ένα βιβλίο σχεδόν 1000 σελίδων που ΔΕΝ ΘΑ είχε την υπογραφή του Πίντσον. Κι’ όμως συνέβη και συνέβη μέσα σε χρονιά που υπήρχε ΚΑΙ βιβλίο του Πίντσον (το εξαιρετικό Against the day). Αναφέρομαι στο υπέροχο Σανταράμ που κυκλοφόρησε το 2003 αλλά στη χώρα μας έφτασε μόλις φέτος από τις εκδόσεις Διήγηση και παρότι βρίσκεται γύρω στο εξάμηνο στα βιβλιοπωλεία έχει περάσει απαρατήρητο! Η παραληρηματική αφήγηση μιας ζωής που δεν μπήκε σε καλούπια γραμμένη αριστουργηματικά από τον Γκρέγκορι Ντέιβιντ Ρόμπερτς. Διαβάστε το πριν γίνει…μόδα αφού σύντομα θα κυκλοφορήσει η ταινία που βασίζεται στο βιβλίο με τον Τζόνι Ντεπ στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Παρότι είναι αδύνατο να το κουβαλήσει κάποιος μαζί του σε ταξίδι (πολύ βαρύ!) είναι ευκολοδιάβαστο (για βιβλίο 1000 σελίδων) και δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση άσκηση αναγνωστικής αντοχής. Και ένα ακόμη ογκώδες βιβλίο (+600 σελίδες) το Tree of smoke (δεν έψαξα για ελληνική μετάφραση, το διάβασα στα αγγλικά) του Ντένις Τζόνσον. Δεν είναι ΕΝΑ ΑΚΟΜΗ ΒΙΒΛΙΟ για το Βιετνάμ. Είναι ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΕΤΝΑΜ που κατορθώνει να πει όσα δεν έχουν πει όλα τα προηγούμενα (και δεν είναι λίγα) 35 χρόνια μετά το τέλος του πολέμου-στίγμα στην αμερικάνικη ιστορία. Αν δεν έχει ήδη μεταφραστεί θα μεταφραστεί κάποια στιγμή σύντομα.
Εδώ κλείνουμε…Η χρονιά ήταν καλή για τη λογοτεχνική παραγωγή και για όσους μπορούν να δουν πέρα από τα δάκτυλό τους και πέρα από τους λογοτεχνικούς καβγάδες, διαφωνίες και τη μόνιμη μιζέρια του χώρου ήταν ακόμη καλύτερη. Σε πείσμα όσων θέλουν να εγκλωβίσουν την ελληνική λογοτεχνία στα όρια μιας μικρής αγοράς ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης βρέθηκε υποψήφιος για ένα μεγάλο λογοτεχνικό βραβείο στην Αγγλία, ο Αλέξης Σταμάτης και η Αμάντα Μιχαλοπούλου μεταφράσθηκαν και εκδίδονται στην Αμερική και για όσους πιστεύουν ή προσπαθούν υπάρχει μέλλον. Για να υπάρχει μέλλον πρέπει να υπάρχουν και αναγνώστες οπότε κλείνω με τη μόνιμη ευχή μότο του μπλογκ για το 2008: Με υγεία, ευτυχία και ειρήνη να διαβάσουμε ΕΝΑ ΠΑΡΑΠΑΝΩ βιβλίο ο καθένας μας από όσα διαβάσαμε το 2007. Καλή χρονιά σε όλους….Ειδικά σ’ αυτούς που ΔΕΝ μας αγαπάνε.

Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύθηκε στο σημερινό φύλλο της LiFo. Μαζί με τις δημόσιες ευχαριστίες μου το αναδημοσιεύω άνευ δικών μου σχολίων, νομίζω εξ’ άλλου ότι λίγα θα είχα να προσθέσω επί της ουσίας…Καλό φθινόπωρο και καλές αναγνώσεις σε όλους και για όλους.

The Reader lives…

Ποιος είναι ο Reader; Ποιος κρύβεται πίσω από τη μυστηριώδη περσόνα της μπλογκόσφαιρας που κατάφερε να στρέψει το ενδιαφέρον επάνω της για παραπάνω από ένα χρόνο; Γιατί έκλεισε ξάφνου το μπλογκ του τον περασμένο Ιούνιο και σταμάτησε να εκπέμπει;

ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΤΗΣ LIFO

Θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στα ερωτήματα, εκτός από το τελευταίο. Διότι, όπως έχει γράψει και ο Πρεβέρ σχολιάζοντας τη διά βίου σιωπή του Ρεμπώ σε όσους ρωτούν γιατί σταμάτησε να γράφει, η απάντηση μάλλον είναι: «Μήπως ξέρουμε γιατί άρχισε;»
To http://www.diavazo.blogspot.com/ άρχισε να εκπέμπει τον Ιανουάριο του 2006, ως ένα μπλογκ που ασχολείτο με την ελληνική λογοτεχνία, και το οποίο υπέγραφε ένας μπλόγκερ ονόματι «Reader». O Reader ξεκίνησε το έργο του αθόρυβα, χωρίς να το γνωστοποιήσει σε ανθρώπους του βιβλίου. Άρχισε να ανεβάζει ποστ με κριτικές, τις απόψεις του για τη βιβλιοπαραγωγή, κ.λπ. Άθελά του, η δουλειά του άρχισε να προκαλεί θόρυβο. Δημοσιογράφοι όπως η Λώρη Κέζα στη γνωστή στήλη της «Βιβλιογραφίες» (ήδη από τους πρώτους μήνες της λειτουργίας του μπλογκ) αναφέρθηκαν στον Reader και έστρεψαν το ενδιαφέρον των ανθρώπων του βιβλίου στο έργο του. Καθώς περνούσε ο καιρός, οι άνθρωποι του βιβλίου άρχισαν να διαβάζουν συστηματικά όσα έγραφε. Η καθημερινή επίσκεψη στο μπλογκ του έγινε για όλους ομολογημένη (για κάποιους ανομολόγητη) συνήθεια. Τα ποστ του είχαν πάντα ενδιαφέρον: είτε επρόκειτο για τη γνώμη του για κάποιο βιβλίο είτε για εκ των έσω πληροφορίες των εκδοτών είτε για σχολιασμό των «ειδήσεων» που απασχολούν το μικρόκοσμο όσων βιοπορίζονται ή απλώς ενδιαφέρονται για τα εκδοτικά...
Βαθμηδόν, διάφοροι άρχισαν να αφήνουν σχόλια στα ποστ του. Σε όποιον παρακολουθούσε το εν εξελίξει έργο του γινόταν ολοένα και περισσότερο σαφές πως επώνυμοι άνθρωποι του χώρου άρχισαν να παρεμβαίνουν και να σχολιάζουν προκλητικά ή απροκάλυπτα. Χρησιμοποιώντας ψευδώνυμο, εξέφραζαν απόψεις που δεν θα είχαν το θάρρος να εκφράσουν δημόσια. Μαζί μ' αυτούς και διάφοροι άλλοι «πικραμένοι», που δεν έχουν εκδώσει βιβλίο και υιοθετούν γενικευτικές και συνομωσιολογικές θεωρίες οι οποίες ερμηνεύουν την όποια «απόρριψή» τους από έναν κοινωνικό κύκλο στον οποίο τις περισσότερες φορές δεν έχουν καν επιδιώξει να μπουν, έσερναν το χορό των αρνητικών και καυστικών σχολίων. Κατά κάποιον τρόπο, το μπλογκ του Reader έγινε άθελά του η βαλβίδα εκτόνωσης των ενίοτε ασφυκτικών κοινωνικών σχέσεων που επικρατούν στο σινάφι συγγραφέων/ δημοσιογράφων/εκδοτών, όπως και σε οποιοδήποτε άλλο κοινωνικο-επαγγελματικό σινάφι.
Παράλληλα, εκείνος συνέχιζε απτόητος το κριτικό του έργο. Δημοσίευσε ενδιαφέρουσες απόψεις για βιβλία που αδικήθηκαν, αντιπαρατέθηκε ευθέως με κριτικούς, δεν δίστασε να καταθέσει αρνητική γνώμη για βιβλία καθιερωμένων συγγραφέων και να την εκφράσει ευθαρσώς, να καταθέσει την άποψή του για τα καλύτερα βιβλία της χρονιάς και να διοργανώνει διαρκώς ψηφοφορίες για τα καλύτερα κάθε μήνα, οι οποίες είχαν ενδιαφέρον αν αναλογιστεί κανείς ποιοι ήταν (μάλλον!) αυτοί που ψήφιζαν. Μέσα από τα γραπτά του, αναδυόταν βαθμηδόν η προσωπικότητά του: Ένας άνθρωπος με μεγάλη αγάπη για τη λογοτεχνία και τα βιβλία, με κριτικό πνεύμα, οξεία και διεισδυτική ματιά και άποψη θεμελιωμένη, που ήξερε να την εκφράζει καλοπροαίρετα και πειστικά.
Όσο αυτή η προσωπικότητα έβγαινε προς τα έξω, τόσο οι φήμες και οι συζητήσεις έδιναν κι έπαιρναν: ποιος ήταν επιτέλους ο Reader; Η ανακατωσούρα που προκαλούσε στην εκδοτική, τη συγγραφική και τη δημοσιογραφική κοινότητα ήταν μεγάλη. Μήπως επρόκειτο για έναν άνθρωπο υψηλά ιστάμενο, εκδότη ή κριτικό, που αποφάσισε να υιοθετήσει ψευδώνυμο για να μιλήσει επιτέλους ευθέως; Μήπως επρόκειτο για κάποιον «αδικημένο» συγγραφέα, που είχε σχεδιάσει και υλοποιούσε τρόπον τινά την εκδίκησή του; Μήπως ήταν αντιθέτως κάποιος συγγραφέας πετυχημένος και γνωστός, που είχε ανεχτεί πολλά για να ανέβει στο λογοτεχνικό στερέωμα, και επιτέλους αποφάσισε να πει τα πράγματα με το όνομά τους, πάλι με εκδικητική διάθεση και κίνητρο;
Διάφοροι επιτήδειοι προσπάθησαν να «ψαρώσουν» τον Reader για να αποκαλυφθεί. Σύμφωνα με ποστ του, κάποτε ένας εκδότης του ζήτησε συνεργασία, να εκδώσει τα κείμενά του. Ο Reader δεν πτοήθηκε, έφερε το θέμα στην επιφάνεια. Στο τέλος, λίγο πριν σταματήσει να εκπέμπει, είχε αρχίσει μια σειρά συνεντεύξεων με συγγραφείς και δημοσιογράφους. Ξάφνου, το μπλογκ έκλεισε απότομα. Σύμφωνα με το προτελευταίο ποστ, κάποιος (δεν μάθαμε ποτέ ποιος) του έστειλε μέιλ κατηγορώντας τον ότι μείωνε τη δουλειά του, και αφήνοντας αιχμές ότι γνώριζε την πραγματική του ταυτότητα. Σύμφωνα με τα (δημοσιευμένα) λεγόμενά του, ο Reader του αποκάλυψε ευθέως ποιος είναι, του έδωσε και το τηλέφωνό του και αμέσως σταμάτησε το μπλόγκινγκ. Με την (αναμφίβολα πειστική) δικαιολογία πως δεν ήθελε να αυτολογοκρίνεται γι' αυτά που θα έγραφε εφεξής.
Μήπως φοβήθηκε πως θα τον αποκαλύψουν; Όποιος κι αν έμαθε το «μυστικό» της ταυτότητάς του, πάντως, σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, το κράτησε για τον εαυτό του. Ή, τουλάχιστον, αν μαθεύτηκε από κάποιους η ταυτότητά του, επικρατεί πλέον κώδικας σιωπής ανάμεσά τους. Ο Reader σταμάτησε να δημοσιεύει κείμενα, αν και το σύνολο της δουλειάς του (συν τα σχόλια των διαφόρων επισκεπτών) παραμένει αναρτημένο στο http://www.diavazo.blogspot.com/. Το ένα μετά το άλλο, τα ποστ του Reader ίσως πράγματι στοιχειοθετούν το εναλλακτικό όνομα που ο ίδιος έδωσε στο μπλογκ του: Η εκδίκηση του αναγνώστη.
Η εκδοτική χρονιά ξεκινάει, καινούρια βιβλία βγαίνουν, οι συζητήσεις γι' αυτά δίνουν και παίρνουν, όπως και τα θερμά συγχαρητήρια ανάμεσα στους δημιουργούς για το μοίρασμα της πίτας της αγοράς, των βιβλιοκριτικών και παρουσιάσεων σε εφημερίδες κ.λπ. Μέσα σ' αυτό το θολό και στάσιμο τοπίο, Reader, όποιος και να 'σαι, να ξέρεις πως μας λείπεις...
Ποιός είναι ο Reader;
Ποιος είναι ο Reader; Τα μόνα που είναι γνωστά (από το μπλογκ) γι' αυτόν είναι πως είναι άνδρας, 47 χρονών, μανιώδης αναγνώστης ελληνικής λογοτεχνίας. Από κει και πέρα το χάος... Κάποιοι λένε πως είναι πετυχημένος συγγραφέας που εκδίδεται σε μεγάλο εκδοτικό οίκο, άλλοι τον σκιαγραφούν ως αποτυχημένο συγγραφέα τού ενός βιβλίου, για άλλους είναι μια τόσο γνωστή και ισχυρή περσόνα του εκδοτικού χώρου, που η αποκάλυψή του θα προκαλέσει σοκ... Η πιο νηφάλια άποψη, δε, που προέρχεται και από τα ποστ του, είναι πως πρόκειται για άνθρωπο με επάγγελμα άσχετο των εκδόσεων, που ασχολείται ερασιτεχνικά με τα βιβλία και το διάβασμα. Στην αρχή πας να το πιστέψεις. Στη συνέχεια, όσο το γυροφέρνεις στο νου σου, αναρωτιέσαι δικαίως: «Μα είναι δυνατόν;».
Σύμφωνα με τις τελευταίες μετρήσεις του mpouligator.com, που έχει τις σχετικές λίστες, το www.diavazo.blogspot.com παραμένει μέσα στα 50 πρώτα σε επισκεψιμότητα blog ανάμεσα στα χιλιάδες -πλέον- που υπάρχουν στην Ελλάδα, αν και κλειστό εδώ και τρεις μήνες.

Από την Πέμπτη το απόγευμα απείχα συνειδητά από τα μπλογκ. Δεν είχα αντιληφθεί καν τι γινόταν εν αγνοία μου. Το κατάλαβα χθες επιστρέφοντας σπίτι μου από μια συναυλία. Βρήκα πάνω από πενήντα μέιλ, ξενύχτησα διαβάζοντας τα και μετά έκανα και μια βόλτα επειδή με ενημέρωναν ότι είχαν γραφτεί σε πολλά μπλογκ πράγματα που με αφορούσαν. Θα απαντήσω στο καθένα ξεχωριστά και στο χώρο του, όχι εδώ…
Κάποιος μου έγραψε ότι ’’δεν θα την αντέξεις την επίθεση αγάπης’’. Ομολογώ ότι στο προηγούμενο ποστ έγραφα για την ηθική ανταμοιβή. Αυτό που έγινε τις τελευταίες δύο μέρες έδωσε αξία, ΑΛΗΘΙΝΗ ΑΞΙΑ, στους προηγούμενους 17 μήνες. ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ!
Αισθάνομαι την ανάγκη να εξηγήσω (είδα ότι έγιναν εικασίες και δεν θέλω το όλο θέμα να μετατραπεί σε μπλογκο-σαπουνόπερα εξαιτίας μου) ΑΚΡΙΒΩΣ τι οδήγησε τα πράγματα εδώ…Θα τα γράψω απλά και σύντομα για να μην υπάρχουν ελπίζω παρερμηνείες…
Το πρωί της περασμένη Πέμπτης από ουσιαστικά άγνωστο αποστολέα πήρα ένα μέιλ τεσσάρων αράδων. Άλλος στη θέση μου μπορεί να εξαγριωνόταν, το διάβασα τρεις φορές και το σκέφτηκα για αρκετές ώρες. Διατύπωνε (άκομψα κατ΄εμέ) κάποιες ’’απόψεις’’ και με κατηγορούσε ευθέως για κάποια πράγματα με αιχμές για την πραγματική μου ταυτότητά. Του απάντησα με μέιλ υπογράφοντας με το κανονικό μου όνομα (και τα τηλέφωνά μου) και του ζήτησα να μου πει ακριβώς που αισθάνεται αδικημένος και από τι. Δεν πήρα ποτέ απάντηση. Είχα βάλει ένα χρονικό όριο στον εαυτό μου, του έστειλα και δεύτερο (ενυπόγραφο) μέιλ το οποίο επίσης μέχρι σήμερα έχει μείνει αναπάντητο. Δεν ξέρω αν είναι άντρας ή γυναίκα, ούτε καν τη σχέση του με τη λογοτεχνία αλλά είναι το τελευταίο που μ΄ ενδιαφέρει κιόλας να το μάθω.
Εκείνος (ή εκείνη) πιστεύει ότι παίζω με τη δουλειά του για το κέφι μου και ας το διατύπωσε χοντροκομμένα (δεν παίζει για μένα ρόλο ο τρόπος του αλλά η ουσία). Εγώ, πάλι, ανακάλυψα ότι χάλασε το κέφι μου. Το ίδιο απόγευμα ήθελα να ανεβάσω ένα ποστ για ένα βιβλίο που ΔΕΝ ΜΟΥ ΑΡΕΣΕ. Σκέφτηκα (και όποιος θέλει ας με κατηγορήσει για αφελή ή για εύθικτο) ότι το ίδιο βράδυ κάποιος συγγραφέας (δεν έχει σημασία εννοείται το ποιος) θα διάβαζε αυτά που θα έγραφα και ίσως να είχε την άποψη ότι κάποιος άσχετος, χαβαλές ή τυχάρπαστος σαν και του λόγου μου παίζει με τη δουλειά του, τον κόπο, το μόχθο του και τις ελπίδες του. Άρχισα να διορθώνω το κείμενο και στη μέση σκέφτηκα ότι κάνω ότι χειρότερο μπορούσε να μου συμβεί ως μπλόγκερ: Αυτολογοκρινόμουν. Αντί να ανεβάσω το ποστ για το βιβλίο ανέβασα ένα αντίο εξηγώντας έτσι και στον άγνωστο αποστολέα του μέιλ (αν διαβάσετε τώρα ξανά όσα έγραψα στο προηγούμενο ποστ ίσως γίνουν αντιληπτά κάποια πράγματα πιο εύκολα) ότι δεν παίζω παιχνίδια. Δεκαεπτά μήνες έκανα με κέφι και όρεξη κάτι. Σε μια μέρα διαπίστωσα ότι το είχα χάσει. Τελεία και παύλα. Λυπάμαι αλλά όλοι μας έχουμε μάθει να ζούμε με τις αρχές μας, σωστές ή λάθος.
Δεν είμαι wanna be δημοσιογράφος ή συγγραφέας, ούτε wanna be διαπλεκόμενος, ούτε θύμα, ούτε τίποτα. Έκλεισα συνειδητά ένα κύκλο και δεν θα εξηγούσα λεπτομερώς τους λόγους αλλά με υποχρεώσατε να το κάνω. Με εκφράζει απόλυτα ένα σημερινό ποστ του nuwanda στο book attack που μόλις διάβασα. Με εκφράζει όσο σπάνια με έχει εκφράσει ποστ κάποιου άλλου. Τα μπλογκ είναι ευλογία και κατάρα ανάλογα πως τα χειρίζεται ο καθένας μας. Για όλους εσάς και σας ευχαριστώ τούτο το μπλογκ ήταν καλό. Για κάποιους άλλους όχι. Υπάρχουν όμως και κάποιοι έξω από τη δική μας παρέα, έξω από τον κύκλο των μπλόγκερς, έξω από τη λογική μας. Και όποιος οχυρώνεται στο ’’εγώ πιστεύω ότι κάνω το σωστό’’ κινδυνεύει να γίνει δογματικός και απόλυτος κάτι που μισώ και αποφεύγω. Για 17 μήνες είχα την άνεση να απαντάω στους επικριτές, να υπερασπίζομαι τις απόψεις μου, δεχόμουν κάθε δημόσια ή ιδιωτική κριτική, ζήτησα συγνώμη σε όποιον μου απέδειξε ότι έκανα λάθος αλλά δεν μπορώ να διορθώσω την όποια αδικία έχω προκαλέσει εν αγνοία μου και αυτό είναι κατάρα. Μέσα στα μέιλ που πήρα διάβασα και ανοησίες. Κακόβουλες αφού όπως φαίνεται κάποιοι ή δεν ξέρουν να διαβάζουν ή διαβάζουν και δεν καταλαβαίνουν. Να απαντήσω και σ’ αυτές για να τελειώνουμε: ΔΕΝ ΠΡΟΣΛΗΦΘΗΚΑ ΠΟΥΘΕΝΑ (έχω δουλειά που με καλύπτει απόλυτα και δεν έψαχνα μέσα από το μπλογκ), ΔΕΝ ΘΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕΙ ΚΑΝΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ READERS DIGGEST, δεν…δεν…δεν. Αν είχαν συμβεί όλα αυτά ή κάτι απ΄ αυτά θα έπρεπε όχι να ’’απενεργοποιήσω’’ το μπλογκ αλλά αντίθετα να το κρατήσω και να το συντηρήσω! Απλή λογική μάρκετινγκ είναι, μην τρελαθούμε κιόλας. Χώρια που τα έχω ξανακούσει πολλάκις αυτούς τους 17 μήνες και όσοι δημιουργούσαν διαπλοκές και θεωρίες συνωμοσίας στο μυαλό τους έχουν διαψευστεί κατ’ επανάληψη. Ότι ακριβώς έγινε το έγραψα, τίποτε παραπάνω και τίποτε λιγότερο. Η όλη υπόθεση είναι καθαρά υπόθεση δύο ανθρώπων. Δική μου και αυτού που μου έστειλε το πρωί της Πέμπτης τέσσερις αράδες σε ένα μέιλ. Ξέρει ποιος είμαι, που και πως θα με βρει αν θέλει το συζητάμε.
Χρωστάω μόνο δύο ποστ με συνεντεύξεις (για τον κόπο που έκαναν αξιόλογοι άνθρωποι και λογοτέχνες να μου απαντήσουν και δεν θέλω να πάει χαμένος) τα οποία θα αναρτήσω μόλις βρω χρόνο, θα απαντήσω σε όλα τα μέιλ όχι για λόγους ευγένειας αλλά ουσίας, θα αφήσω σχόλια για όσους τυχόν δεν διαβάσουν αυτές τις μικρές ’’εξηγήσεις’’ στα μπλογκ τους αλλά αν κάποτε (τούτη τη στιγμή και για καιρό θα ισχύει το ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ) αποφασίσω να συνεχίσω και να μετατρέψω την τελεία που έβαλα την περασμένη Παρασκευή σε…κόμμα θα το κάνω με άλλες συνθήκες, όρους και δεδομένα. Και πάλι σας ευχαριστώ από καρδιάς γιατί μου προσφέρατε κάτι που συμβαίνει (αν συμβαίνει) μια φορά στη ζωή μας. Την αγάπη και τον καλό λόγο ανθρώπων που δεν είχα την τύχη να γνωρίσω από κοντά . Γι΄ αυτό και μόνο ΤΕΛΙΚΑ άξιζαν 17 μήνες και 250 ποστ.

Λυπάμαι που το γράφω έτσι ξερά μετά από 17 μήνες παρέας...
Σήμερα κατεβαίνει η αυλαία του συγκεκριμένου μπλογκ...
Σ’ όλα τα πράγματα πρέπει να μπαίνει η λέξη τέλος την κατάλληλη στιγμή και όχι σε λάθος χρόνο και στιγμές.
Ευχαριστώ όλους όσους πήραν μέρος στην πραγματικά καλή παρέα αυτούς τους 17-18 μήνες, ευχαριστώ όλους όσους με τον τρόπο τους συμμετείχαν στο να γίνει αυτό το μπλογκ μια ενεργή κοιτίδα προβληματισμού, διαφωνιών αλλά και γόνιμου διαλόγου για κάτι που όλοι αγαπάμε: τη λογοτεχνία.
Αφήνω όλα τα κείμενα και τα αρχεία ως έχουν γιατί θεωρώ ότι όποιος θέλει μπορεί να ανατρέξει και να βρει πολύτιμα στοιχεία για αυτούς τους 17-18 μήνες για κυκλοφορίες, βιβλία, κριτικές. Και φυσικά δεν σβήνω το ιστολόγιο για να μην έχουμε παράξενες ’’κλωνοποιήσεις’’. Αν ποτέ (γιατί όπως λέει και ο αγαπητός Τζέιμς Μποντ ’’ποτέ μην πεις ποτέ’’) βρω καλό λόγο και δικαιολογία (αυτά που δεν έχω για να συνεχίσω) θα επιστρέψω εδώ και μόνο εδώ.
Πιστεύω ότι τη μια και μοναδική υπόσχεση που έδωσα την τήρησα. Δεν έκανα καριέρα μέσα από το μπλογκ, δεν επεδίωξα και ούτε ήθελα κάτι άλλο πέραν αυτού που φαινόταν εδώ και φυσικά δεν είχα στην άκρη του μυαλού μου οποιοδήποτε αντάλλαγμα παρότι αρκετοί μικρονοϊκοί συνέχιζαν να το πιστεύουν και να το υποστηρίζουν. Δεν ήθελα και εννοείται ότι δεν θέλω τη θέση κανενός κριτικού, δεν πήρα ούτε μισό δωρεάν βιβλίο σ’ αυτούς τους 17-18 μήνες αλλά συνέχισα να αγοράζω όλα εκείνα που θα αγόραζα ούτως ή άλλως, δεν ήπια καφέ με συγγραφείς, εκδότες, κριτικούς, δεν εκμεταλλεύθηκα στο ελάχιστο το μπλογκ αν και το δηλώνω δημόσια ότι είχα τις ευκαιρίες και θα μπορούσα να το πράξω. Κέρδισα μόνο πέντε- δέκα καλούς φίλους (έστω και εξ’ αποστάσεως τους περισσότερους) αλλά πολύ το χάρηκα. Και κινδύνευσα να χάσω και μερικούς που είχα από την προ μπλογκ εποχή, όταν δεν είχε δημιουργηθεί η διαδικτυακή περσόνα του Reader αλλά ευτυχώς δεν τους έχασα. Δεν έστησα κανένα λογοτεχνικό ’’παραμάγαζο’’ και αυτό είναι κάτι που μπορούν να το βεβαιώσουν μόνο όσοι (ευτυχώς δεν ήταν λίγοι) επικοινώνησαν μαζί μου όλους αυτούς τους μήνες και δεν συντήρησα κανενός είδους λογοτεχνική ’’διαπλοκή’’. Στην ουσία και για λόγους που δεν ενδιαφέρουν κανένα άλλο πλην εμού βγαίνω ’’χαμένος’’ αλλά δεν μ΄ενοχλεί και δεν παραπονιέμαι για τους προσωπικούς μου λάθος χειρισμούς ή αποφάσεις.
Πιστεύω ότι όλοι εσείς θα φανείτε πιστοί σ΄ αυτό που για 17-18 μήνες λέγαμε: Κάθε χρόνο θα αγοράζουμε και θα διαβάζουμε ένα βιβλίο παραπάνω από τον προηγούμενο. Γιατί μόνο αυτό μετράει και αυτός πρέπει να είναι ο αληθινός στόχος. Και αυτό είναι το τελευταίο (αλλά και το μοναδικό) που αξίζει και ειλικρινά θέλω να μείνει ως ανάμνηση από τούτο το ιστολόγιο.
Υ.Γ.1 Ζητάω συγνώμη από τους συγγραφείς, κριτικούς και εκδότες που μου έχουν στείλει απαντήσεις στα ερωτηματολόγια μου. Θα φροντίσω μέσα στις επόμενες μέρες να αναρτηθούν όσα έχω στα χέρια μου ή όσα είχαμε συμφωνήσει να μου στείλουν χωρίς άλλη δική μου παρεμβολή για να μην πάει χαμένος ο κόπος τους.
Υ.Γ. 2 Ζητάω ειλικρινά συγνώμη από όποιον τυχόν και χωρίς να το γνωρίζω έθιξα σ’ αυτό το διάστημα με κάτι που έγραψα. Ημουν πρόθυμος πάντοτε να ανακαλέσω ή να ζητήσω συγνώμη και το έκανα όταν χρειάστηκε. Ορισμένοι με κατηγορούν ότι έπαιξα με τη δουλειά τους. Εχουν άγρια μεσάνυχτα και στρουθοκαμηλίζουν καλύπτοντας τη δική τους αδυναμία να προσαρμοστούν στις εξελίξεις. Θα το καταλάβουν αργότερα, δεν έχει νόημα πλέον να το συζητάω, δεν έχουν αντιληφθεί ότι οι καιροί αλλάζουν γρήγορα γύρω μας και όποιος δεν προσαρμόζεται γρήγορα χάνει το τραίνο. Δεν έχω άλλο τρόπο πλέον να τους αποδείξω ότι είμαι ’’αθώος του αίματος’’.
Υ.Γ. 3 Ευχαριστώ γιατί όλη αυτή η προσπάθεια βρήκε ηθική (και μόνο) ανταμοιβή με τις 85.000 επισκέψεις ουσιαστικά από τον περασμένο Μάιο μέχρι σήμερα φέρνοντας το συγκεκριμένο μπλογκ μέσα στα 7-8 πρώτα από πλευράς επισκεψιμότητας μεταξύ των χιλιάδων (πλέον) που υπάρχουν στην πλατφόρμα της blogspot και σταθερά μέσα στα πρώτα 25-30 ελληνικά ιστολόγια.
Υ.Γ. 4 Χαίρομαι ιδιαίτερα που ότι καλό ή κακό ξεκίνησε σ’ αυτή τη διεύθυνση υπάρχουν δεκάδες αξιόλογα βιβλιοφιλικά μπλογκ να το συνεχίσουν, να το διευρύνουν και να το κάνουν ακόμη καλύτερα απ΄ότι το έκανα όλο αυτό το διάστημα. Το σίγουρο είναι ότι θα τους παρακολουθώ και θα τους διαβάζω όλους όταν μου επιτρέπει ο χρόνος μου.
Υ.Γ. 5 Λυπάμαι που κλείνω τα σχόλια (για πρώτη και...τελευταία φορά) αλλά δεν έχει νόημα να συζητήσουμε δημόσια οτιδήποτε. Την προηγούμενη φορά (τον Σεπτέμβριο του 2006) μου αλλάξατε μυαλά αυτή τη φορά ή απόφαση είναι οριστική και αμετάκλητη. Η διεύθυνση του μέιλ μου παραμένει ενεργή και ανοικτή, όποιος θέλει κάτι ας γράψει εκεί και όπως όλοι ξέρουν απαντάω όσο πιο γρήγορα μου επιτρέπουν οι υποχρεώσεις μου.
Υ.Γ. 6 Για να μην γίνουν λάθος συνδυασμοί επειδή η ανοησία και η καχυποψία πάνε χέρι χέρι και είναι θλιβερό προνόμιο αρκετών σ’ αυτό τον τόπο: Η απόσυρσή μου ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΣΕ ΤΙΠΟΤΕ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΜΕ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΠΟΣΤ, τις αντιδράσεις και τις συζητήσεις που ξεκίνησαν οι 10 ερωτο-απαντήσεις με την κ.Κέζα. ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΕΛΩΣ ΑΣΧΕΤΑ ΤΑ ΔΥΟ ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ!
Καλό καλοκαίρι και καλές αναγνώσεις σε όλους (μας)

Μάλλον αδιάφορη Κυριακή όσον αφορά τα λογοτεχνικά δημοσιεύματα του τύπου. Ξεχώρισα μια ενδιαφέρουσα σελίδα στο περιοδικό της Ελευθεροτυπίας όπου πληροφορηθήκαμε (επιτέλους έγινε και αυτό) την έκδοση του πρώτου βιβλίου (το θρυλικό V) του Thοmas Pynchon και σε ελληνική μετάφραση. Και τις ομολογουμένως πολύ ενδιαφέρουσες απόψεις του μεταφραστή-ήρωα που παλεύει με το λογοτεχνικό....θηρίο του Πίντσον.Το όνομα του Προκόπης Προκοπίδης. Όπως φαίνεται και οι εφημερίδες ’’ξεκουράζονται’’ για να μας παρουσιάσουν μαζικά τις καλοκαιρινές κυκλοφορίες και δεν αλίευσα κάτι άλλο ενδιαφέρον ξεφυλλίζοντας τον τύπο πέραν των συνηθισμένων κριτικών ή στηλών. Από το Έθνος και τη συνέντευξη της Ιουστίνης Φραγκούλη πληροφορήθηκα ότι μια…παρεξήγηση (πίστευα ότι είχε λυθεί μάλιστα) μαζί μου έγινε αιτία να ανοίξει το μπλόγκ της. ΄΄Στο μπλογκ του Reader’s Diggest΄΄, είπε η κυρία Φραγκούλη ’’βγήκε το βιβλίο μου πρώτο στην ψηφοφορία του Δεκεμβρίου και κατηγορήθηκε ως ροζ. Αποφάσισα να επέμβω για να διορθώσω τις εντυπώσεις. Έτσι έγινα βιβλιόφιλη μπλόγκερ’’. Και έτσι όχι μόνο, συμπληρώνω, υπάρχει ένα ακόμη ενδιαφέρον μπλογκ αλλά και μια φανατική, όπως δηλώνει, πιο κάτω στην ίδια συνέντευξη, αναγνώστρια των βιβλιοφιλικών μπλογκς. Αν είναι από τέτοιου είδους παρεξηγήσεις να προκύπτουν όμορφα αποτελέσματα ας…παρεξηγιόμαστε κάθε μέρα.
- Τέλος στην ψηφοφορία του Μαρτίου για τα καλύτερα βιβλία του μήνα. Για δεύτερη φορά τους πρώτους τρεις μήνες της χρονιάς η ’’Ιερή παγίδα’’ της Λείας Βιτάλη πρώτευσε συγκεντρώνοντας 45 ψήφους. Την ακολούθησε με 33 ψήφους η Πέρσα Κουμούτση με το βιβλίο της ’’Δυτικά του Νείλου’’, που φαίνεται να έχει σταθερά και μόνιμα πολλές συμπάθειες μεταξύ των επισκεπτών του μπλογκ. Τρίτος με 29 ψήφους ο Θάνατος του Ζορμπά η καινούργια δουλειά του Φίλιππου Φιλίππου και την πρώτη πεντάδα συμπλήρωσαν με 27 ψήφους το ’’Γειά σου τηλεόραση’’ του Αλέξανδρου Ασωνίτη (θα γράψω προσεχώς για το συγκεκριμένο βιβλίο αφού είναι απ΄ αυτά που έχω διαβάσει και δεν έχω αναφερθεί δημόσια) και με 25 η σταθερή αξία για τους βιβλιόφιλους μπλόγκερς ’’Αμερικάνικη Φούγκα’’ του Αλέξη Σταμάτη. Ηδη, υπάρχουν οι δύο λίστες με τα υποψήφια καλύτερα βιβλία του Απριλίου. Συνολικά 31 βιβλία διεκδικούν την ψήφο σας. Θυμίζω ότι στο τέλος της χρονιάς το άθροισμα του συνόλου των ψηφοφοριών (ήδη τους τρεις πρώτους μήνες της χρονιάς το δείγμα έχει ξεπεράσει τις 1200 ψήφους) θα αναδείξει και το καλύτερο βιβλίο του 2007 σύμφωνα με τις επιλογές των επισκεπτών του μπλογκ.

Πριν από λίγες μέρες προστέθηκε στο μπλογκ με τη μορφή podcast το απόσπασμα μιας short story του Stephen King. Ήδη, υπάρχουν έτοιμα μερικά ακόμη πολύ ενδιαφέροντα (θέλω να πιστεύω) ολοκληρωμένα ηχητικά θέματα και περιμένουν τη σειρά τους. Ταυτόχρονα υποσχέθηκα, μερικές μικρές αλλαγές-προσθήκες στο blog που θα πλαισιώσουν τα ήδη υπάρχοντα (κριτικές βιβλίων, ειδήσεις, παρουσιάσεις νέων εκδόσεων κλπ.) και τη μόνιμη θεματολογία του ιστολογίου τους 18 μήνες της ύπαρξης του. Το νέο αυτό κομμάτι του blog είναι οι συνεντεύξεις ανθρώπων που σχετίζονται με τη λογοτεχνία (συγγραφείς κυρίως αλλά και εκδότες, κριτικοί κλπ.) που θα ανεβαίνουν ανά τακτά χρονικά διαστήματα στο ιστολόγιο της ελληνικής λογοτεχνίας. Οι συνεντεύξεις βασίζονται σε ένα ερωτηματολόγιο όχι συγκεκριμένο και μόνιμο αλλά διαφορετικό για τον κάθε ερωτώμενο (διατηρείται μόνο ο σταθερός αριθμός των δέκα ερωτήσεων-απαντήσεων) και ο λόγος περνάει κυρίως (για να μην πω αποκλειστικά) σε συγγραφείς που δεν έχουν blog (όσοι δηλώνουν παρουσία στον ιστολογικό χώρο έχουν φωνή και χώρο έκθεσης των απόψεων τους). Και είναι ευκαιρία με δέκα απλές ερωτήσεις για τη δουλειά τους, να μάθουμε περισσότερα γι’ αυτούς σε μια ελεύθερη συζήτηση αλλά και να παρουσιαστεί συνολικά το έργο τους (όπου αυτό είναι εφικτό για τεχνικούς λόγους). Ήδη, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου έχουν αποδεχθεί την πρόσκληση του blog και έχουν στείλει τις απαντήσεις τους πέντε συγγραφείς και σε άλλους πέντε έχει αποσταλεί το σχετικό ερωτηματολόγιο αφού απάντησαν θετικά στη σχετική... ενόχλησή μου. Φυσικά, είναι σε γνώση τους ότι οι επισκέπτες του μπλογκ έχουν δικαίωμα να σχολιάσουν τα λεγόμενα τους, όπως και δικαίωμα των συγγραφέων είναι εάν και εφόσον το θέλουν να απαντήσουν. Εννοείται ότι τυχόν υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται πάραυτα από τη διαχείριση. Αρχή στις συζητήσεις με τον Νίκο Βλαντή που πέρσι διακρίθηκε και κρίθηκε θετικά για την έκδοση του Writersland, το νησί των συγγραφέων ενώ πρόσφατα ξεκίνησε μια νέα, εντελώς διαφορετική προσπάθεια, τον εκδοτικό οίκο Magic Box. Σχετικά με τα πρώτα βιβλία που κυκλοφόρησαν υπάρχει ένα άκρως κατατοπιστικό ποστ στο ιστολόγιο του Δημήτρη Μαμαλούκα (http://www.mamaloukas.blogspot.com/).



– Αλκιβιάδης Δεσμώτης, Writersland… Απομένει κάτι για να συμπληρωθεί μια τριλογία. Τι να περιμένουμε στο τελευταίο κομμάτι της;

- Κατ’ αρχάς, είναι μακρινό σχέδιο. Άλλωστε, από τον Αλκιβιάδη Δεσμώτη μέχρι τη Writersland πέρασαν έξι χρόνια. Προς το παρόν, υπάρχει η αρχική ιδέα: το τρίτο μέρος της τριλογίας θα διαδραματίζεται κι αυτό σε μελλοντολογικό πλαίσιο. Θα σκιαγραφείται μια κοινωνία νεοπρωτόγονη, με θέσμιση θρησκευτική. Στην ιστορία θα πρωταγωνιστεί ένας – κατά λάθος – επαναστάτης, φυσικά ονόματι Αλκιβιάδης, ο οποίος θα εφεύρει μια τεχνολογία που θα θέτει σε αμφισβήτηση την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων. Το βιβλίο το οραματίζομαι σαν ένα μελλοντολογικό Όνομα του Ρόδου.

– Έχει ειπωθεί ότι κάθε συγγραφέας γράφει στην ουσία σε όλη του τη ζωή το «ίδιο βιβλίο». Έχετε αποκρυπτογραφήσει και κωδικοποιήσει τις δικές σας συγγραφικές εμμονές;


- Νομίζω πως είναι δύσκολο – σχεδόν αδύνατο – για έναν συγγραφέα να καταλάβει τι λένε τα βιβλία του για τον ίδιο. Αμφιβάλλω πάντως πως ξαναγράφω διαρκώς το ίδιο βιβλίο. Έχω την αίσθηση πως τα βιβλία μου είναι ζωές που αφήνω ή άφησα πίσω μου.

– Τα τελευταία σας βιβλία έχουν έντονη μελλοντολογική θεματολογία και ειδικές αναφορές στην τεχνολογία ή στο διαδίκτυο. Είναι αποτέλεσμα επιρροών από την επιστημονική φαντασία ή προσωπικών ενδιαφερόντων και προβληματισμού για την «επόμενη μέρα» της εξέλιξης;

- Σημείο εκκίνησης των βιβλίων αποτέλεσε το επιστημονικό και φιλοσοφικό ερώτημα: ποιο είναι το μέλλον της Δύσης; Πώς θα τελειώσει όλο αυτό το μπάχαλο; Κατά δεύτερο λόγο, σαφώς έπαιξαν ρόλο και προσωπικά βιώματα: η καταβύθισή μου στο Ίντερνετ και τα βίντεο γκέιμς, η ενοχή για την έλλειψη ιδεολογίας που χαρακτηρίζει τη γενιά μου και την κληρονόμησα… Έγραψα βιβλία που φλερτάρουν με το είδος «επιστημονική φαντασία» χωρίς να είμαι φαν του. Δεν είχα π.χ. πρότυπο να γράψω μία μυθιστορηματική δυστοπία όταν έγραψα το Writersland· είχα μεν διαβάσει βιβλία όπως το Θαυμαστός Νέος Κόσμος του Χάξλεϋ, το 1984 του Όργουελ κτλ., αλλά δεν ήταν από τα αγαπημένα μου, ούτε συγγραφική μου εμμονή ή πρόθεση να συνομιλήσω μ’ αυτά. Όσο για τον Μπάρτλεμπυ τον Κομπιουτερά, προέκυψε από τη σαγήνη που μου έχει ασκήσει ο Μπάρτλεμπυ ο Γραφιάς.

– Στο Writersland διαλέξατε ως βασικό κομμάτι της αφήγησης τη χρήση λογοτεχνικών σωσιών. Η σκιαγράφηση των χαρακτήρων έγινε με βάση την προσωπική σας οπτική γωνία σε κάθε ένα λογοτέχνη, αποτελεί προϊόν έρευνας ή απλά και μόνο αποτελούν δημιούργημα της φαντασίας σας με βάση τις δημιουργίες τους; «Αδικήσατε» ενδεχομένως κάποιον με τον χαρακτήρα που διαλέξατε να πάρει;

- Πολύ πιθανόν κάποιος αναγνώστης να εισπράττει ότι αδίκησα κάποιον αγαπημένο του συγγραφέα, ότι τον παρουσίασα π.χ. υποτιμητικά. Πρόθεσή μου ήταν να τους αποδώσω με τρόπο υποκειμενικό. Αφενός είχα διαβάσει βιβλία όλων των συγγραφέων που ζωντάνεψα στο βιβλίο μου, και βιογραφίες αρκετών τους. Αφετέρου είχα αποκομίσει μια υποκειμενική αίσθηση γι’ αυτούς ως δυνάμει χαρακτήρες, την οποία θέλησα να μεταφέρω στο βιβλίο. Πιστεύω ακράδαντα στην υποκειμενικότητα της λογοτεχνίας. Στο επόμενό μου βιβλίο π.χ., που θα εκδοθεί από τον Κέδρο το πρώτο εξάμηνο του 2008, ζωντανεύουν μυθιστορηματικοί χαρακτήρες από γνωστά βιβλία (είναι ένα «παιχνίδι» αντιδιαμετρικό της Writersland). Για να τους αποδώσω, δεν χρησιμοποιώ αποσπάσματα από τα βιβλία στα οποία πρωταγωνιστούν πρωτογενώς, αλλά την υποκειμενική αίσθησή μου γι’ αυτούς. Έχω «αδικήσει» κάποιον ή όχι; Νομίζω πως είναι το γενικότερο ρίσκο της λογοτεχνίας: ο λογοτέχνης οφείλει και εκφέρει άποψη, αλλιώς ας γράψει δοκίμιο με αναφορές.

– Μια ελάχιστα προβεβλημένη δουλειά σας www.tospitimas.gr αποτέλεσε μια μικρή προφητεία για τα reality πριν τον ερχομό τους στην Ελλάδα. Ήταν μια δουλειά όντως μπροστά από την εποχή της ή οι έλληνες αναγνώστες δεν ήταν έτοιμοι να δεχτούν κάτι τέτοιο και τους φαινόταν «ξένο»;

- Περίεργο που το αναφέρετε… Τελευταία, συζητιέται αρκετά σε στενό μου κύκλο το συγκεκριμένο βιβλίο και η όποια «διαχρονικότητά» του. Έχει γραφτεί σενάριο βασισμένο στο βιβλίο από έναν σκηνοθέτη. Μια εταιρία παραγωγής έχει αναλάβει να το γυρίσει σε ταινία. Εκ των υστέρων, έχω την εντύπωση ότι το βιβλίο ήταν πράγματι κάπως «πρώιμο», αν αναλογιστούμε ότι είχε τίτλο που αναφερόταν απευθείας σε website, σε μια εποχή που το Ίντερνετ δεν ήταν τόσο διαδεδομένο όσο σήμερα, δεν είχαν γίνει ακόμη αντιληπτές οι εμπορικές (βλ. η οικονομία «dot com») και οι επικοινωνιακές (βλ. blogging) του δυνατότητες.

– Για ένα μεγάλο διάστημα ήσαστε διευθυντής του Index, ενός λογοτεχνικού free press περιοδικού. Αποχωρήσατε γιατί δεν βλέπατε μέλλον στην προσπάθεια ή γιατί θέλατε να πάρει άλλη ρότα η διαδρομή σας και να στραφείτε σε άλλες κατευθύνσεις;

- Θέλησα να αφοσιωθώ σε ένα νέο εγχείρημα, τη διεύθυνση ενός εκδοτικού οίκου (Το Μαγικό Κουτί). Βαθμηδόν, άρχισα να εκλαμβάνω ως ασύμβατο το ρόλο διευθυντή λογοτεχνικού περιοδικού και συγγραφέα (σε σχέση με τη δουλειά επιμελητή, μεταφραστή, εκδότη βιβλίων). Αποκόμισα την αίσθηση πως είχα πλέον εκτιμήσει τα όρια που είχε το δυναμικό της ιδέας με την οποία ξεκίνησε το περιοδικό, που αποτελούσε και το κυριότερο κίνητρο για να συνεχίσω. Αποχώρησα αρμονικά, χωρίς να προκαλέσω πρόβλημα στη λειτουργία του.

– Τα βιβλία σας έχουν έντονο «ονειρικό χαρακτήρα». Μοιάζουν ορισμένα κομμάτια τους σαν διήγηση ενός ονείρου ή ενός εφιάλτη. Είναι όντως έτσι, έχετε δει κάτι από όλα αυτά στον ύπνο σας ή είναι αποτέλεσμα μιας γόνιμης φαντασίας;
- Πολύ εύστοχη παρατήρηση. Πράγματι, γράφω βιβλία ξεθάβοντας όνειρα. Η Writersland π.χ. προέκυψε από ένα όνειρο που είδα κατά την παραμονή μου σε νησί, όπου γινόταν μια συνάντηση συγγραφέων. Ήταν μια στατική εικόνα, μια ελαιογραφία σε καμβά, η χώρα των συγγραφέων όπως φαίνεται από τη θάλασσα. Έγραψα το βιβλίο για να ερμηνεύσω αυτή την εικόνα, να της δώσω κίνηση, ζωή. Το επόμενο βιβλίο μου δε, πηγάζει απευθείας από όνειρο. Περίπου το ένα τρίτο του είναι αφήγηση ονείρου, ενώ το υπόλοιπο είναι μυθιστορηματική εξερεύνηση της συνέχειάς του. Όσο μεγαλώνω εντείνεται η επαφή μου με τον ονειρικό κόσμο. Περίεργο: σαν να επιστρέφω βαθμηδόν στην πρωταρχική μου συνείδηση, στο ανόθευτο ασυνείδητο, εκεί που άρχισαν όλα. Σαν να επανακτώ ανεμπόδιστη πια επαφή με τον ονειρικό κόσμο και τον κόσμο των καθαρών ιστοριών· επαφή που είχα όταν ήμουν παιδί.
– Είναι πιθανό να ζήσουμε και πότε τον «θάνατο του χάρτινου βιβλίου» και την μεταφορά της λογοτεχνίας στο διαδίκτυο όπως ακριβώς περιγράφεται στο Writersland;
- Δεν το βλέπω πιθανό για το προσεχές μέλλον. Έχει παραβλεφθεί απ’ όσους βιάστηκαν να αναγγείλουν το τέλος της τυπογραφίας εξαιτίας των e-books και των ηλεκτρονικών εκδόσεων των εφημερίδων: Τα βιβλία δεν είναι απλά λέξεις. Είναι τυπωμένο χαρτί που αντιστέκεται στη λήθη, ασκούν ακαταμάχητη γοητεία σε βιβλιόφιλους και δυνάμει νέο αναγνωστικό κοινό. Αν και μάλλον δεν γίνεται απολύτως σαφές στον αναγνώστη, στο Writersland, η καταφυγή των λογοτεχνών στο διαδίκτυο δεν οφείλεται μόνο σε απαξίωση του χάρτινου βιβλίου αλλά στην κατάρρευση των υποδομών και των κοινωνικών δομών. Σε έναν μελλοντικό κόσμο με περιορισμένες φυσικές πηγές, που αντιμετωπίζει πρόβλημα υποσιτισμού, ήτοι η παραγωγή τροφής/ ανά κάτοικο δεν επαρκεί, η παραγωγή χαρτοπολτού συνιστά απλώς μια άχρηστη πολυτέλεια. Πόσω μάλλον τη στιγμή που η ανώτερη τάξη έχει τη δυνατότητα της ψηφιακής αναπαράστασης λογοτεχνικών και κινηματογραφικών έργων…

– Το Νησί των συγγραφέων ήταν μια πολιτική, κοινωνική ή πολιτισμική ουτοπία; Ή τίποτε από όλα αυτά; Τι θα μπορούσε να είναι το αντίστοιχό του στο σήμερα, ποια μορφή κοινωνίας;
- Η κοινωνία που περιγράφεται στο βιβλίο, τόσο στο νησί ή αλλιώς νησίδα της πνευματικής ελίτ, όσο και εκτός του νησιού, ήτοι ο κοινωνικός του περίγυρος, αντιστοιχίζεται απευθείας με τη σημερινή δυτική κοινωνία. Αυτός ήταν άλλωστε και ο στόχος: κάποια χαρακτηριστικά της σημερινής κοινωνίας να διογκωθούν, κάποιες σημερινές τάσεις να προβληθούν στο μέλλον, ώστε να προκύψει ένας καθρέπτης του σήμερα, η μυθιστορηματική εικόνα ενός πιθανού μέλλοντος, να εκφραστεί μια ανησυχία καθ’ αυτό πολιτική για το πού πάει το πράγμα, αν δεν αλλάξουν οι σημερινές συνθήκες.










– Μιλήστε μας για τη νέα σας προσπάθεια το Magic Box….
- Το «Μαγικό Κουτί» είναι μια νεοσύστατη εταιρεία με αντικείμενο την έκδοση βιβλίων, που φιλοδοξεί να καθιερωθεί, μέσα από το έργο της, στη συνείδηση του αναγνωστικού κοινού και των κριτικών, ως εκδοτικός οίκος. Βιβλίο με βιβλίο, θα προσπαθήσουμε να εκφράσουμε μια ιδεολογία. Να στοιχειοθετήσουμε τους ακρογωνιαίους λίθους μιας – το δυνατόν – καθολικής θέσης για τη ζωή και τον κόσμο, για τον σύγχρονο δυτικό πολιτισμό, τη σχέση του με την Ανατολή, για τα θεμελιώδη φιλοσοφικά ερωτήματα, και κυρίως για τον σημερινό άνθρωπο απέναντι σε όλα αυτά, με αναντικατάστατο όπλο την ανάγνωση. Τα βιβλία-Μαγικό Κουτί φιλοδοξούμε να χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερη αισθητική, θεματολογία, τρόπο γραφής… Βιβλία που θα συνδυάζουν τη ζωντάνια της λογοτεχνίας με τη συστηματικότητα της επιστημονικής έρευνας. Μυθιστορήματα από το παρελθόν, που πιστεύουμε πως πρέπει να ξαναέρθουν στο προσκήνιο. Μυθιστορήματα από το παρόν, που διαισθανόμαστε ότι προδιαγράφουν το μέλλον. Όμως, καλύτερα να μιλήσουν τα ίδια τα βιβλία· όχι εγώ (ήδη κυκλοφορούν τα δύο πρώτα). Επισκεφτείτε, αν θέλετε, το www.themagicbox.gr για να τα δείτε…

Προφανώς τα blues της Μυκόνου η νέα δουλειά της Παυλίνας Νάσιουτζικ δεν…περπατάει στην αγορά και μπήκε το βαρύ πυροβολικό στο παιχνίδι. Στο Κυριακάτικο Θέμα υπήρχαν δύο σελίδες όπου η συγγραφέας συμβαδίζοντας πλέον με τη λογική ότι ’’οι αληθινές ιστορίες πουλάνε’’ επιβεβαιώνει αυτό που γράφει στο οπισθόφυλλο! Φυσικά, η εφημερίδα χωρίς να ενδιαφέρεται για τη λογοτεχνική ουσία του θέματος παίρνει τα πιο…σκανδαλιστικά κομμάτια του βιβλίου, τις καλύτερες σεξουαλικές αναφορές και τις αναδημοσιεύει στέλνοντας ως πρόβατα το ανυποψίαστο κοινό του, ειδικευμένο στο….life style, στα βιβλιοπωλεία. Η συγγραφέας σεμνά και ταπεινά αρκείται να δηλώσει ότι το βιβλίο ενόχλησε πολλούς και κατηγορεί τους…κριτικούς που το πολέμησαν και ότι περίπου το έκαναν γιατί θίγει επώνυμους! Εντάξει, οι κριτικοί αδίκησαν το μεγαλύτερο λογοτεχνικό αριστούργημα της χρονιάς αφιερώνοντας του αρνητικά μεν σχόλια επιπέδου δύο σελίδων τη φορά!!! Πάει θα τρελαθούμε εντελώς… Επίσης, αφήνει με την τακτική του…no comment, ούτε διαψεύδω, ούτε επιβεβαιώνω να αιωρείται στην ατμόσφαιρα η φήμη ότι έχει δεχτεί και μηνύσεις από επώνυμους που είδαν τη…ζωή τους να ξεδιπλώνεται στις σελίδες του βιβλίου. Και το επόμενο βήμα, είπαμε, Αράχοβα hard rock.
Στην ίδια εφημερίδα και ευτυχώς σε άλλο χώρο (στο ένθετο για τις τέχνες) υπάρχει μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Αλέξη Σταμάτη που αποποιείται την ταμπέλα του κοσμοπολίτη. Υποστηρίζει ότι αυτή πηγάζει από μια μανία κατηγοριοποίησης. Θα έλεγα ότι ο Αλέξης ανήκει σ’ αυτή την κατηγορία με την έννοια του ’’πολίτη του κόσμου’’ και όχι με την αρνητική έννοια της λέξης που σήμερα μπερδεύεται με αυτή του κοσμικού. Αλλά αυτό είναι κάτι που ο ίδιος το ξέρει και το ερμηνεύει καλύτερα.
- Έριξα από περιέργεια και μια ματιά στο ανανεωμένο φύλλο του Ελεύθερου Τύπου αφού είχαν αφήσει στο ιστολόγιο μηνύματα ότι η παρουσία του Κ. Κατσουλάρη στην εφημερίδα θα δώσει βάρος και χώρο στα θέματα του βιβλίου. Αληθές…Υπάρχουν έξι-επτά σελίδες αφιερωμένες στο βιβλίο με κριτικές, νέες κυκλοφορίες και άλλα ενδιαφέροντα. Μάθαμε, ότι ο frontman των Active Member ετοιμάζει βιβλίο με τις εμπειρίες του από ταξίδια σε όλη την Ελλάδα με μια μοτοσυκλέτα υπό τον τίτλο ’’Ονειρολόγια μοτοσικλέτας’’, Ακούγεται ενδιαφέρον αλλά θυμίζει έντονα τα Τσεγκεβαρικά ημερολόγια. Υπήρχε και ένα ενδιαφέρον άρθρο του Τ. Καμπύλη για την διαχρονική σημασία της αυτοκτονίας. Καλό αλλά με μια πολύ σημαντική παράλειψη. Δεν υπάρχει ούτε μια λέξη για τον ’’θεωρητικό της αυτοκτονίας’’ που ήταν και έλληνας. Αναφέρομαι στον Τζέισον Ξενάκη που αναγνωρίζεται από όλες τις φιλοσοφικές σχολές και τάσεις ως ο φιλόσοφος της αυτοκτονίας. Και στα προτεινόμενα επί του θέματος βιβλία δεν υπάρχει ούτε ένα από τα (λιγοστά) που πρόλαβε να εκδώσει πριν αυτοκτονήσει.
- Η Βαβέλ είναι ένα περιοδικό κόμιξ (και όχι μόνο). Την παρακολουθώ τα τελευταία είκοσι χρόνια αφού πέραν των κόμιξ τα άρθρα, τα σχόλια και οι παρεμβάσεις της είναι εξαιρετικές και με άποψη αληθινή, τεκμηριωμένη και όχι ’’δήθεν’’. Μια διαφορετική φωνή. Εδώ και μερικά χρόνια στους συνεργάτες της έχει προστεθεί και ο Κωστάκης Ανάν. Μέχρι πριν λίγο καιρό ούτε οι συντελεστές της έκδοσης του περιοδικού δεν τον γνώριζαν αφού τα χειρόγραφά του έφταναν σε ανώνυμους φακέλους. Λέγεται, ότι κάποτε άφησε το φάκελο και σε ένα κοντινό σκουπιδοτενεκέ σαν…προκήρυξη της 17ης Νοέμβρη και τους τηλεφώνησε που θα τον βρουν. Τα κείμενα του αιρετικά, δηκτικά και με μια πολύ προσωπική αίσθηση του χιούμορ για τη νεοελληνική πραγματικότητα συγκεντρώθηκαν σε ένα τόμο από τις εκδόσεις Βαβέλ με τον τίτλο ’’…και ύστερα ήρθες και μ’ έλυσες’’ (την έκδοση πληροφορήθηκα από μια αναφορά της χθεσινής ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ). Επειδή τα έχω διαβάσει μέχρι ενός συνιστώ την…περίπτωσή του σε όποιον ενδιαφέρεται για μια εναλλακτική ματιά της καθημερινότητας που ορισμένες φορές αγγίζει και το σουρεάλ. Κείμενα καταδικασμένα να προκαλέσουν και να συζητηθούν για την πρωτοτυπία τους και το αυστηρά προσωπικό στιλ.
- Άλλη μια συγγραφέας ’’μπλογκάρει’’. Παραπλεύρως θα βρείτε τη διεύθυνση του blog της Λένας Μαντά που μετά την εμπορική επιτυχία του βιβλίου της ’’Θεανώ, η λύκαινα της πόλης’’ (αν οι πληροφορίες και τα στοιχεία που γνωρίζω είναι σωστά ξεπέρασε ήδη τις 30.000 αντίτυπα και συνεχίζει) επιστρέφει με καινούργια δουλειά και με ιστολόγιο. Σύντομα, για όλους τους έλληνες συγγραφείς τα μάλλον πολυέξοδα site θα αντικατασταθούν από ιστολόγια.

Πριν από μερικές εβδομάδες μια συγγραφέας με την οποία ανταλλάζουμε μέιλ μου έγραψε αναφερόμενη στο blog ότι ‘’μπορεί να μην το έχεις αντιληφθεί αλλά μετά από τόσους μήνες έχεις δημιουργήσει ένα εξαιρετικό αρχείο πληροφοριών. 'Οταν χρειάζομαι κάτι, κάποιο στοιχείο για όσα έγιναν τους τελευταίους μήνες ή για κάποια έκδοση ψάχνω στο μπλογκ σου και το βρίσκω’’. Η αλήθεια είναι ότι ουδέποτε το είχα σκεφτεί και οι κουβέντες της μου έδωσαν το έναυσμα να σκεφτώ μερικούς απλούς τρόπους για να βελτιώσω ακόμη περισσότερο τον χώρο.

Από χθες, λοιπόν, αντί για τα συνηθισμένα τραγούδια οι επισκέπτες του μπλογκ έχουν τη δυνατότητα να ακούνε το πρώτο audio book που ανέβασα. Μετά από αρκετή προσπάθεια και ακόμη περισσότερο χρόνο downloading ανακάλυψα μερικά ηχητικά θέματα σχετικά με το ύφος και τα ενδιαφέροντα του ιστολογίου. Για αρχή, μια short story του Stephen King με τίτλο ‘’It grows on you’’ που πρωτο-δημοσιεύθηκε σε έντυπη μορφή το 1993 και αργότερα επανεκδόθηκε ως κομμάτι της συλλογής διηγημάτων Nightmares and dreamscapes. Η συγκεκριμένη συλλογή αργότερα έγινε και μίνι σίριαλ οκτώ επεισοδίων από τον αμερικάνικο τηλεοπτικό σταθμό ΤΝΤ. Δυστυχώς, δεν μπόρεσα να τη βρω ολοκληρωμένη και ανέβηκαν 23 περίπου λεπτά με τη φωνή του ίδιου του συγγραφέα στην ανάγνωση της ιστορίας. Είναι όμως μια μικρή ευκαιρία να δούμε και να αντιληφθούμε τη διαφορά της έντυπης λογοτεχνίας με την ίδια ιστορία σε ηχητική μορφή, την ατμόσφαιρα που δημιουργεί η ανάγνωση του συγγραφέα και να βγάλουμε τα συμπεράσματά μας. Όσοι δεν θέλουν να την ακούσουν και προτιμούν τραγούδια κάνουν κλικ πάνω στο ηχείο αριστερά και στη λέξη post και διαλέγουν από τη λίστα. Μετά από ένα δεκαήμερο θα ανέβει το επόμενο audio book που είναι και ολοκληρωμένο και αποτελεί αληθινό ηχητικό ντοκουμέντο. Οι καινοτομίες δεν θα είναι μόνο ηχητικές αλλά θα έχουν σχέση και με τη θεματολογία του blog που χωρίς να αλλάξει η βασική της μορφή σύντομα θα διευρυνθεί καλύπτοντας ένα ακόμη κενό αλλά αυτές οι προσθήκες θα εμφανιστούν στο ιστολόγιο σε μερικές μέρες.

Καιρό είχα να γράψω για δουλειές νέων συγγραφέων (είτε πρωτοεμφανιζόμενων, είτε στη διαδικασία έκδοσης δεύτερης δουλειάς τους). Ευκαιρία λοιπόν να αναφερθώ σε τέσσερις συγγραφείς εκ των οποίων οι περισσότεροι διέλαθαν της προσοχής των κριτικών και να παρουσιάσω τα βιβλία τους που διάβασα τις τελευταίες εβδομάδες.
Κοινή συνισταμένη και των τεσσάρων δημιουργών οι έξυπνες ιδέες που χειρίσθηκαν άλλοι εξ αυτών με καλό τρόπο, άλλοι με συμπαθητικό και ότι προτίμησαν για ξεκίνημα τη ’’σιγουριά’’ των σύντομων διηγημάτων ή της νουβέλας και όχι του μυθιστορήματος.
Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης, Καλά μόνο να βρεις, εκδόσεις Κέδρος (βαθμολογία 6,9)
Στην πραγματικότητα σ’ αυτή την αναφορά θα σχολιάσω δύο και όχι ένα βιβλίο. Είναι γεγονός ότι πολλούς νέους δημιουργούς τους ’’γνωρίζω’’ καθ’ υπόδειξη φίλων του blog που μου στέλνουν μέιλ παροτρύνοντας με να διαβάσω κάποιο καινούργιο βιβλίο. Ένας απ΄ αυτούς μου υπέδειξε τη νουβέλα του Χατζημωυσιάδη ’’Καλά μόνο να βρεις’’ που εκδόθηκε από τον Κέδρο. Δίπλα, στο μοναδικό αντίτυπο του βιβλίου υπήρχε άλλο ένα από την πρώτη του δουλειά ’’Τρεις μνήμες και δύο ζωές’’ (έκδοση του Μεταίχμιου, 2005). Αγόρασα και τα δύο για να έχω μια πιο σχηματοποιημένη άποψη αφού ούτως ή άλλως δεν ήταν δύσκολο να διαβαστούν (και τα δύο μαζί καλύπτουν συνολικά 220 σελίδες).
Η πρώτη δουλειά του 37χρονου Χατζημωυσιάδη από τα Γιαννιτσά είναι μια συλλογή διηγημάτων με εμφανή το βιωματικό της υπόθεσης. Οι ξεριζωμένοι πρόγονοι από τον Πόντο, η ζωή στην ελληνική επαρχία στη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής και το τίμημα που πλήρωνε ο άμαχος πληθυσμός ως αντίποινα της δράσης των ανταρτών και ένα διήγημα με άξονα την απογοήτευση των αριστερών όταν η ιστορία άλλαξε ρότα είναι τα πρώτα του βιβλίου. Δεν μπορώ να πω ότι με ενθουσίασαν αφού ναι μεν οι εμπνεύσεις για τη μυθοπλασία ήταν καλές αλλά ήταν φανερό ότι ο συγγραφέας υπερτόνιζε την προσωπική του συναισθηματική φόρτιση. Παρόλα αυτά με κέρδισε η καλή προσεγμένη γραφή του και διάβασα τα δύο καταληκτικά του βιβλίου διηγήματα ’’Πεταλούδα στο παρμπρίζ’’ και ’’Μήνυμα εστάλη’’ ήταν πολύ καλύτερα ίσως γιατί ο συγγραφέας προσεγγίζει πιο αποστασιοποιημένα τον μοντέρνο τρόπο ζωής.
Το δεύτερο βιβλίο του η νουβέλα ’’Καλά μόνο να βρεις’’ είναι κάτι εντελώς διαφορετικό αφού ο συγγραφέας αποφεύγει την ταύτιση με πρόσωπα ή καταστάσεις. Κατ’ αρχήν είναι εξαιρετική η σύλληψη της διάσπασης της νουβέλας σε επτά μικρότερα κομμάτια. Δεν ξέρω αν ήταν η δική μου ιδέα αλλά κάθε ένα από τα επτά μέρη του βιβλίου θα μπορούσε να διαβαστεί και σαν ατόφιο διήγημα χωρίς την αναγκαιότητα της ’’συνέχειας εκ του προηγουμένου’’ ή της προσθήκης του επόμενου. Πρωταγωνιστές ένας φαντάρος (και αργότερα προδομένος ιδεολογικά και συμβιβασμένος ασκούμενος δικηγόρος), μια νεαρή πόρνη από κάποια δημοκρατία της Βαλτικής, ο νταβατζής-αστυνόμος στον Βαρδάρη, οι δύο συνεργοί του (μεταφορείς ζώων αλλά και ανθρώπων σε ένα ψυγείο-φυλακή) και ένας Κούρδος πρόσφυγας. Ο Χατζημωυσιάδης πλέκει με μαεστρία έμπειρου διηγηματογράφου τα πρόσωπα μέσα στις ξεχωριστές ιστορίες, η γραφή του έχει γίνει ακόμη πιο ελλειπτική σε σχέση με το πρώτο βιβλίο, λιγότερο ποιητική και φορτισμένη αλλά ευκολοδιάβαστη και προσεγμένη. Το βιβλίο θα μπορούσε να είναι άρτιο αν δεν διάλεγε για το τέλος όχι κάτι ηχηρό (αυτή την προδιάθεση δημιουργεί στις εκατό σελίδες που προηγούνται) αλλά ένα μάλλον δύσκολο συμβολισμό που μπορεί να γίνει αντιληπτός από ανθρώπους της ηλικίας του συγγραφέα και πιθανώς με κοινά βιώματα αλλά όχι από τον μέσο αναγνώστη. Δυστυχώς και οι χαρακτήρες στο Καλά μόνο να βρεις είναι ’’αδύναμοι’’ παρά την πρόθεση του συγγραφέα να κάνει τους looser της ζωής συμπαθείς αφού οι επτά μονόλογοι τους (η εξομολογήσεις ή εξωτερίκευση σκέψεων και συναισθημάτων) ορισμένες στιγμές ’’μπλοκάρουν’’. Οι δύο δουλειές του συγγραφέα από τα Γιαννιτσά έχουν περάσει μάλλον απαρατήρητες από την κριτική (εικάζω και από τους αγοραστές βιβλίων) αλλά αν κάποιος θέλει να γνωρίσει ένα νέο δημιουργό με αρκετά καλές προοπτικές και εμφανές πάθος για τη γραφή έχει την ευκαιρία.
Γιάννης Παλαβός, Αληθινή αγάπη και άλλες ιστορίες, εκδόσεις Intro Books (βαθμολογία 7)
Πριν από μερικούς μήνες κάποιος φίλος του blog με παρέπεμπε με ένα του σχόλιο στη διεύθυνση http://www.sanangre.blogspot.com/. Εκεί υπάρχει ακόμη μια νουβέλα με τίτλο San Agre. Η νουβέλα με είχε ενθουσιάσει αφού ενσωμάτωνε στοιχεία Μπουκόφσκι και μπίτνικ συγγραφέων. Έγραψε ένα post και ο blogger μας συστήθηκε. ’’Με λένε Γιάννη Παλαβό και μην γελάτε’’. Μας ενημέρωσε ότι η πρώτη συλλογή διηγημάτων του θα κυκλοφορούσε κάποια στιγμή από τον Περίπλου. Τελικά, με το μπέρδεμα που έγινε από την προσπάθεια συγχώνευσης του Περίπλου με τα Intro Books του Κωστόπουλου η κυκλοφορία καθυστέρησε και κατέληξε να γίνει από την νεότευκτη εταιρεία που μετά το ναυάγιο της συνεργασίας έμεινε με μερικούς επιπλέον συγγραφείς. Το βιβλίο κυκλοφόρησε πρόσφατα, το πήρε το μάτι μου και σκέφθηκα να διαβάσω την ολοκληρωμένη δουλειά του Παλαβού (μην γελάτε, είναι το πραγματικό επίθετο του). Διηγήματα 16 τον αριθμό εκ των οποίων τα μισά περίπου είναι μικρά ’’διαμαντάκια’’. Υπάρχουν και άλλα που ξαστόχησαν και ατύχησαν αλλά αυτό είναι μοιραίο αφού ο Παλαβός δείχνει να αντιπαθεί τις κλασικές φόρμες γραφής και να προτιμάει πιο ρεαλιστικές (και ενίοτε μεταμοντέρνες) κατευθύνσεις τις οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις δεν χειρίζεται σωστά. Παρόλα αυτά υπάρχουν σημεία του βιβλίου που φανερώνουν ένα ατόφιο συγγραφικό ταλέντο στη σύντομη γραφή (νομίζω ότι αν δοκιμαστεί σε μεγαλύτερες φόρμες, όπως το μυθιστόρημα θα ατυχήσει). Το Χ-3000, τα γλυκόπικρα In Cold Blood, Λίγο αίμα, το καλύτερο κατά την προσωπική μου άποψη σημείο του βιβλίο (΄΄΄Εξω στις πλατείες’’ για ένα γερό-κλοσάρ μέθυσο που ήθελε να είναι ελεύθερος) είναι διηγήματα που μαρτυρούν ότι ο Παλαβός έχει δρόμο στη λογοτεχνία. Στο Sex and city of Thessaloniki βγάζει την κωμική-αντιηρωική ματιά του αποτυχημένου εραστή, στο σουρεαλιστικό Τεντ δίνει το απόλυτο στίγμα της συγγραφικής του ταυτότητας ενώ στα ’’Με λένε Αλέξη Τασόπουλο’’, ’’Το βράδυ που η ζωή του Νίκου δεν άλλαξε’’, ’’Η ιστορία του κυρίου Π.’’ που γίνεται λίγο πιο προβλέψιμος πάει αρκετά καλά. Μένω με την απορία γιατί δεν συμπεριλήφθηκε στο βιβλίο η νουβέλα που υπάρχει στο διαδίκτυο αφού τη θεωρώ εξαιρετικό δείγμα γραφής του Παλαβού. Δύο μικρές συνοδευτικές λεπτομέρειες. Ο Παλαβός είναι μόλις 27 ετών. Και το εξώφυλλο του βιβλίου είναι εντελώς παρελκυστικό σε σχέση με το περιεχόμενο και αισθητικής επιπέδου...Nitro και Esquire...
Γιώργος Σωτηρέλλος, Ο αγράμματος συγγραφέας, εκδόσεις Μελάνι (βαθμολογία: 6,8)
Ο 46χρονος Σωτηρέλλος στην πρώτη του λογοτεχνική εμφάνιση είναι το ακριβώς αντίθετο από τον τίτλο του βιβλίου. Πολυπράγμων και πολυσχιδής κατάφερε μέσα σε 140 σελίδες να χειριστεί ένα παραδοσιακό συγγραφικό τρικ και κλισέ με συμπαθητικό τρόπο. Φαντασία και πραγματικότητα, ήρωες γεννημένοι στο κεφάλι του και πραγματικά πρόσωπα διαπλέκονται ομαλά και χωρίς κτυπητές ατέλειες. Ορισμένες από τα επί μέρους κομμάτια του βιβλίου (τυπικά αρχειοθετείται σαν συλλογή διηγημάτων) είναι όντως διηγήματα, άλλα είναι σύντομα στιγμιότυπα, συνολικά 53 τον αριθμό. Δυστυχώς, η επιμονή του Σωτηρέλλου να περάσει όλους τους ’’ήρωες’’ της ευρυμάθειας ή των ενδιαφερόντων του (καταγράφω πρόχειρα Μπρους Λι, Μόντι Πάιθονς, Μπουκόφσκι (σταθερή εμμονή από τα εφηβικά χρόνια των 40+ συγγραφέων), Εζρα Πάουντ, παλιές ελληνικές ταινίες, κόμιξ, Κέρουακ, Μάρξ, Φρόιντ, λήσταρχος Νταβέλης, είτε ως άμεσες αναφορές, είτε ως επιρροές ή ’’δάνεια’’) κινδυνεύει να γίνει κουραστική παρά το σύντομο της γραφής και τις λιγοστές σελίδες του βιβλίου. Η ειρωνεία, το ανατρεπτικό (έως εικονoκλαστικό) χιούμορ και το ανορθόδοξο –σε ορισμένες περιπτώσεις- ύφος λειτουργούν όταν ειδικά η γραφή είναι αβίαστη. Υπάρχουν όμως και στιγμές που το ύφος αλλοιώνεται, η κριτική διάθεση παραπέμπει σε πατερναλισμό και χαλάει τη συνοχή της δουλειάς. Όχι άσχημο ξεκίνημα, σίγουρα θα μπορούσε να είναι καλύτερο.
Πέτρος Μπιρμπίλης, Έχω μόνο εσένα, εκδόσεις Μελάνι (βαθμολογία 6)

Άλλος ένας πρωτοεμφανιζόμενος συγγραφέας συμπτωματικά από τον ίδιο εκδοτικό οίκο με τον Σωτηρέλλο. Άνθρωπος των media ο Μπρμπίλης γράφει 22 ιστορίες μοναξιάς, καθημερινότητας, διαπροσωπικών σχέσεων άλλοτε με κυνικό ύφος, άλλοτε με ανέμελο. Ο διαχωρισμός των εικοσιδύο ιστοριών σε τέσσερα ’’κεφάλαια’’ γίνεται με τους άκρως επεξηγηματικούς και διαφωτιστικούς υπότιτλους ’’Εγώ’’, ’’Εσύ΄΄, ’’Ο κόσμος γύρω’’ και ’’ότι άλλο μένει’’ και κατά περίσταση ανάλογο είναι το ύφος γραφής. Κοινή συνισταμένη των ιστοριών μοιάζει να είναι το (ξανά και ξανά) πέρασμα από τις εποχές της αθωότητας στον κόσμο της ωριμότητας (σαρανταρίσαμε δηλαδή…). Κάτι που εξυπηρετούν σε αρκετές από τις ιστορίες τα πολλά flash back στις ζωές των ηρώων του Μπιρμπίλη αναφορές στην οικογένεια, σε καλούς παλιούς φίλους και έντονο προσωπικό-βιωματικό ύφος. Ακόμη όμως και στις ιστορίες που ο Μπιρμπίλης επιχειρεί μια μορφή χρονογραφήματος και προσέγγισης της σημερινής κοινωνίας λείπει ένα βασικό στοιχείο από τη δουλειά του. Η πρωτοτυπία των ιστοριών. Με άλλα λόγια, με άλλους ήρωες αλλά παρεμφερείς καταστάσεις μοιάζει να τα έχουμε διαβάσει ξανά όλα αυτά. Με γλώσσα περισσότερο δημοσιογραφική παρά λογοτεχνική (ελάττωμα πολλών δημοσιογράφων που προσπαθούν να περάσουν την όχθη της δημιουργικής γραφής) ο Μπιρμπίλης αδικεί τη δουλειά του. Από αναγνωστικό ένστικτο και μόνο εικάζω ότι τώρα που ξεμπέρδεψε με τα σημαντικά θέματα που τον απασχολούσαν και ψυχαναλύθηκε μέσα από τη γραφή του μπορεί να επανέλθει με καλύτερα αποτελέσματα. Λυπάμαι που είμαι σκληρός. Αλλά φανερά είναι ένα βιβλίο πολύ σημαντικό για τον συγγραφέα του (και το σέβομαι) αλλά όχι για τον αναγνώστη.

Το ερωτηματολόγιο του Προυστ με μερικές ιστολογικές… παρεμβάσεις και τροποποιήσεις κυκλοφορεί τις τελευταίες μέρες στα blog. Σε μένα το έστειλε ο Χρήστος Φασούλας (fasoulas.blogspot.com) για να το απαντήσω.

1. Πετάει ο γάιδαρος;
Με την κρίση που υπάρχει στις αεροπορικές εταιρείες τι το ρωτάς…
2. Τι σας κάνει να σηκώνεστε το πρωί;
Η προσδοκία του σήμερα.
3. Η μεγαλύτερη μαλακία που έχετε πει σε κάποιον και την έχει πιστέψει;
Ότι θα φτιάξω μπλογκ για την ελληνική λογοτεχνία και κάποιοι θα το διαβάζουν καθημερινά.
4. Το βασικό γνώρισμα του χαρακτήρα σας είναι;
Κλασικός Έλληνας. Ενθουσιάζομαι εύκολα και απογοητεύομαι γρήγορα.
5. Το βασικό ελάττωμά σας;
Αν είχα μόνο ένα μόνο θα το έγραφα εύκολα και αβίαστα.
6. Σε ποια λάθη δείχνετε τη μεγαλύτερη επιείκεια;
Σε όσα συγχωρούνται.
7. Ποια είναι η πρωτεύουσα του Λιχτενστάιν;
Δεν σοβαρευόμαστε σιγά-σιγά;
8. Ποιοι είναι οι ήρωές σας σήμερα;
Αυστηρό προσωπικό δεδομένο.
9. Το αγαπημένο σας ταξίδι;
Νέα Υόρκη-Λονδίνο και αυτό που δεν έχω κάνει ακόμη αλλά δεν το αποκαλύπτω.
10. Οι αγαπημένοι σας συγγραφείς;
Τα έχουμε ξαναγράψει αυτά…
11. Αγαπημένη ταινία;
Κι’ αυτά…
12. Αγαπημένη trashιά;
Κάποτε τα disco-τράγουδα, τώρα μοιάζουν εύηχα σε σχέση με ότι ακούμε. Το ομολογώ δημόσια. Με πήγαν ένα βράδυ με το ζόρι στον Σφακιανάκη και μου άρεσε!
13. Χειρότερο τραγούδι όλων των εποχών;
Τελείωσε η φετινή Eurovision;
14. Τι νοσταλγείτε πιο πολύ απ’ όλα;
Τα χρόνια που είχα μαλλί-χαίτη, δεν έδινα λογαριασμό ούτε στον εαυτό μου, δεν ήξερα που θα κοιμηθώ και συνήθως δεν ήξερα που ξυπνούσα.
15. Κανένα σοκαριστικό μυστικό έχετε;
Αν το γράψω θα πάψει να είναι μυστικό.
16. Μόνο αυτό;
Επαναλαμβάνω…Να σοβαρευτούμε σιγά-σιγά.
17. Πού αναφέρεται ο Βαν Γκογκ ως Βαν Νταμ;
Μάλλον σε καμιά ποδοσφαιρική μετάδοση στην τηλεόραση.
18. Το αγαπημένο σας πτηνό;
Οτιδήποτε μπορεί να πετάξει μακριά…
19. Αγαπημένος τρόπος θανάτου;
Ακαριαίος και ανώδυνος. Τόσο ακαριαίος που να μην προλάβω να δω τη ζωή μου σε τριάντα δευτερόλεπτα.
20. Το αγαπημένο σας ποτό;
Ο κατάλογος της μπυραρίας που συχνάζω.
21. Το αγαπημένο σας φαγητό;
Ρώσικος χαλβάς από ηλιόσπορο (άντε να δούμε που θα πάει η βαλίτσα..)
22. Τι απεχθάνεστε περισσότερο απ’ όλα;
Αυτή τη στιγμή το ερωτηματολόγιο του Προυστ.
23. Όταν δεν γράφετε, ποια είναι η αγαπημένη σας ασχολία;
Να διαβάζω αυτά που γράφουν καλοί συγγραφείς.
24. Ο μεγαλύτερος φόβος σας;
Τον ξέρει ο ψυχαναλυτής μου. Και μου είπε να μην τον λέω δημόσια.
25. Μεγαλύτερο ψέμα;
Η ζωή η ίδια.
26. Ποιο είναι το μότο σας;
Να μην απαντάω σε ανόητες ερωτήσεις.
27. Πώς θα επιθυμούσατε να ζήσετε;
Όπως ζω γιατί αν μπορούσα να ζω διαφορετικά θα το είχα κάνει.
28. Εάν συνέβαινε να συναντήσετε τον Θεό, τι θα θέλατε να σας πει;
Να μια καλή ερώτηση. Τι υπάρχει μετά τη ζωή φυσικά. Το ίδιο θα ρωτούσα και το Σατανά για να κάνω…συγκρίσεις.
29. Σε ποια πνευματική κατάσταση βρίσκεστε αυτόν τον καιρό;
Μοιάζω να είμαι σε πνευματική διαύγεια;

Για να μην απωλεσθεί και το τελευταίο ίχνος σοβαρότητας δεν πασάρω το ερωτηματολόγιο σε κανένα άλλο blogger. Οποιος θέλει να απαντήσει ας το κάνει αυτοβούλως και ας πει ότι του πρότεινα...

Πάντοτε, η ανάγνωση των Κυριακάτικων εφημερίδων προσφέρει μερικά ενδιαφέροντα συμπεράσματα σχετικά με τις βιβλιοφιλικές-λογοτεχνικές στήλες και σελίδες. Ιδού τι αλίευσα…
Δεν ξέρω αν είναι μόνιμη η κατάργηση αλλά σίγουρα αποτελεί απογοήτευση η απουσία του περιοδικού Heart από τη σημερινή έκδοση του Ελεύθερου Τύπου. Πάντοτε περιείχε τέσσερις πέντε καλές σελίδες για το βιβλίο. Μετατράπηκε σε ένα ’’φτωχό’’ άχρωμο δισέλιδο αφιερωμένο σε όλες τις τέχνες στο εσωτερικό της εφημερίδας. Προφανώς, οι συμβουλάτορες και το ακριβοπληρωμένο κονκλάβιο διευθυντάδων της κυρίας Αγγελοπούλου έκρινε ότι η λογοτεχνία και οι τέχνες γενικότερα είναι περιττή πολυτέλεια για τη νέα ανανεωμένη μορφή της εφημερίδας την οποία σχεδιάζουν εδώ και μήνες αλλά δεν την έχουμε δει ακόμη στην πράξη. Προφανώς, τα ενδιαφέροντα της νέας ιδιοκτήτριας του Ελεύθερου Τύπου απέχουν παρασάγγες από τη λογοτεχνία και εστιάζονται στην πολιτική και το life style…
Το περιοδικό της Ελευθεροτυπίας είχε ένα ενδιαφέρον πολυσέλιδο αφιέρωμα στους νέους, κάτω των 30, δημιουργούς (τραγουδιστές, ηθοποιούς κλπ.). Από το χώρο της λογοτεχνίας επελέγησαν δύο νεαροί: Δεν έχω ένσταση ούτε αμφισβητώ τα κριτήρια επιλογής του Δημήτρη Καλαβρή (πρώτο του βιβλίο φέτος από το Μεταίχμιο ο ’’Άγγελος τιμωρός’’). Λίγο πιο πίσω είδα το όνομα και της φωτογραφία της Μαρίας Κωτίδου. Και δίπλα ο τίτλος συγγραφέας! Όσο και να έψαξα στη μνήμη μου το όνομα δεν μου έλεγε τίποτα. Στο τέλος του ρεπορτάζ λύθηκε το μυστήριο. Η νεαρή κυρία Κωτίδη ΘΑ ΕΚΔΩΣΕΙ την πρώτη της δουλειά σύντομα από τον Κέδρο. Μπορεί, όντως, όπως προβλέπεται να είναι εξαιρετική και με μεγάλο μέλλον στη λογοτεχνία. Απλές ερωτησούλες: Οι ρεπόρτερ της Ελευθεροτυπίας δεν ξέρουν άλλους δημιουργούς κάτω των 30 που ήδη να έχουν εκδώσει βιβλία. Εύκολα μπορώ να γράψω πέντε έξι βιβλία από αυτά που έχουν κυκλοφορήσει τους τελευταίους 5-6 μήνες! Και είναι ήδη στα βιβλιοπωλεία με σημαντικότερη περίπτωση αυτή του Γ. Ζευγώλη που εξέδωσε δύο μαζεμένα βιβλία και το Αστεγοσκοπείο πήρε και καλές κριτικές! Αν δεν τους ξέρουν οι ειδικοί τότε επιβεβαιώνεται αυτό που υποστηρίζω από την πρώτη μέρα του μπλογκ. Ότι αγνοούν το συνολικό εύρος της βιβλιοπαραγωγής. Αν τους ξέρουν γιατί προτιμούν μια ανέκδοτη συγγραφέα; Να υποθέσω αυθαίρετα ότι είναι ΚΑΙ θέμα του ποιος εκδοτικός οίκος βρίσκεται πίσω από τον καθένα;
Μια σελίδα συνέντευξη της διευθύντριας του Ε.ΚΕ.ΒΙ. Κατρίν Βελισσάρη στον υπεύθυνο του λογοτεχνικό ενθέτου Νίκο Μπακουνάκη στο Βήμα. Παρότι θα ήταν άψογη και σε γαλλική γλώσσα η συνέντευξη είναι καλογραμμένη και με ερωτήσεις εύκολες και βατές για να προβληθεί το έργο του Ε.ΚΕ.ΒΙ. Κουβέντα φυσικά για τις εκπομπές Πιβό στην κρατική τηλεόραση και για το κόστος του ενός εκατομμυρίου ευρό. Για το θέμα δεν έχουν απαντήσει ούτε το Ε.ΚΕ.ΒΙ. ούτε η κρατική τηλεόραση. Να υποθέσω ότι είναι αφ’ υψηλού σνομπισμός μιας ανακρίβειας ή επιβεβαιωτική σιωπή;
Στο Έθνος και στις συνεντεύξεις των blogger πήρε σειρά ο Θεσσαλονικιός Simon. Θυμηθείτε το πολύ καλό μυθιστόρημα που έχει ανεβάσει με τίτλο Σκυλιά στη βροχή στη διεύθυνση spidertale.blogspot.com. Κι’ αυτός δημιουργός κάτω των 30 είναι αλλά έχει ήδη….αυτοεκδοθεί έστω και διαδικτυακά!
- Φεύγουμε από τα έντυπα και πάμε στα ηλεκτρονικά…Τελείωσαν τα γυρίσματα του σίριαλ Τυφλόμυγα (έγιναν όλα στο Λαύριο) βασισμένου στο ομώνυμο βιβλίο της Ευγενίας Φακίνου και θα παιχθεί μάλλον από Σεπτέμβριο στον Alpha. Φίλος που δουλεύει στην εταιρεία παραγωγής του σκηνοθέτη του σίριαλ Κώστα Κουτσομύτη μου ορκιζόταν πριν λίγες μέρες ότι δεν έχουν γίνει εντυπωσιακές αλλαγές σε σχέση με το βιβλίο. ’’Μόνο οι απαραίτητες τηλεοπτικές προσαρμογές για να αποκτήσει μεγαλύτερη δράση και ένταση’’…Για να δούμε. Την ώρα που όλοι έβλεπαν το κιτσάτο πανηγυράκι της Eurovision στο τρίτης διαλογής Blue Sky ο Βασίλης Βασιλικός έδινε μια εξαιρετική συνέντευξη. Ανθρώπινος όσο ποτέ μίλησε για τα όνειρα του τα παιδιά και προανήγγειλε το…115ο βιβλίο του! Πάντοτε οι άνθρωποι του πνεύματος στην Ελλάδα παίζουν στη... Δεύτερη εθνική κατηγορία και η μουσική υποκουλτούρα της Eurovision prime time!
- Λέγεται Νίκος Τσουβαλάς και μέχρι πριν λίγες μέρες ανέλαβε επίσημα τη γενική διεύθυνση των Ελληνικών Γραμμάτων. Μετάταξη από τον ΔΟΛ στα Εξάρχεια αφού ήταν υπεύθυνος για τα περιοδικά του ομίλου. Ευτυχώς, το σενάριο που έλεγε….Θανάσης Λάλας δεν υλοποιήθηκε. Το πρώτο μέλημα του νέου διευθυντή είναι να βρει υπεύθυνο για τον τομέα της ελληνικής λογοτεχνίας και να μάθει πόσοι συγγραφείς από το δυναμικό των Ελληνικών Γραμμάτων συνεχίζουν ή ήδη έχουν σηκώσει άσπρο μαντήλι. Ήδη καταγράφηκε μια σημαντική απώλεια αφού ο Πάνος Καρνέζης μετακόμισε στον Λιβάνη. Στο μεταξύ, οι…πρώην των Ελληνικών Γραμμάτων θα αναγγείλουν στη Θεσσαλονίκη στο πλαίσιο της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου τη δημιουργία του νέου εκδοτικού οίκου με το όνομα ’’Τόπος’’. Λέγεται ότι έχουν εξασφαλίσει τεράστιο ποσοστό (πάνω από 70%) των συγγραφέων που συνεργάστηκαν στα Ελληνικά Γράμματα ίσως γιατί τη σειρά των ελληνικών βιβλίων θα τρέχει και στη νέα κατάσταση ο Άρης Μαραγκόπουλος.
- Έχω γράψει τα καλύτερα για την πρωτοβουλία του εκδοτικού οίκου Μαραθιά για την καινοτομία του να εκδώσει τα (πολύ καλά) βιβλία των blogger όπως και την πρώτη δουλειά του ταλαντούχου Άγγελου Χαρτιάτη. Σήμερα, ρίχνοντας μια ματιά στο περίπτερό του στην έκθεση βιβλίου το μάτι μου έπεσε σε ένα βιβλίο με τίτλο ’’Ερωτικές ιστορίες από το internet’’ (ή κάπως έτσι, δυστυχώς ο τίτλος δεν έχει καταχωρηθεί ούτε καν στο επίσημο blog των εκδόσεων, γιατί άραγε;). Στον πρόλογο, ο Δ. Μαραθιάς προσπαθεί να δικαιολογήσει τα…αδικαιολόγητα! Και κάνει μια αναφορά στην ερωτική λογοτεχνία και στον Ντε Σαντ και τον Εμπειρίκο. Ξεφύλλισα το βιβλίο αφού πρώτα διάβασα τους τίτλους των διηγημάτων. Ανακάλυψα ότι είναι ιστορίες ανωνύμων επιστολογράφων που έχουν δημοσιευθεί σε site πορνογραφικού περιεχομένου αρκετά εκ των οποίων δεν είναι καν σε λειτουργία σήμερα γιατί τα έχει κλείσει η Δίωξη Ηλεκτρονικού εγκλήματος! Θεωρώ ότι είμαι αρκετά ανοιχτόμυαλος αναγνώστης και ξεκαθαρίζω ότι δεν μπορώ (εδώ δεν μπορούν οι ειδικοί) να οριοθετήσω τις ακριβείς διαφορές μεταξύ πορνογραφίας και ερωτικής λογοτεχνίας. Πλην όμως ιστορίες όπως η ’’πρώτη της παρτούζα’’, ’’οι λεσβίες και η ξυδάτη ελιά’’ (αν δεν αναπαράγω ακριβώς τους ανεκδιηγήτους τίτλους ζητάω συγνώμη) φλερτάρουν ξεδιάντροπα με την πορνογραφία και τα τσοντοπεριοδικά των περιπτέρων. Σαφέστατα και το σεξ είναι ένα τεράστιο κομμάτι του παγκόσμιου ιστού αλλά δεν βλέπω το λόγο να τυπώνονται τέτοια βιβλία. Μετά το….εξωφρενικό ’’Ατίθασο αλαζονικό τακούνι’’ (καταριέμαι ακόμη την έμπνευσή μου να το διαβάσω) ήρθε και αυτό και έχω την αίσθηση, εντελώς καλοπροαίρετα, ότι ο κ.Δ. Μαραθιάς θα πρέπει μάλλον να αναθεωρήσει την πολιτική του τι τυπώνει…Και το γράφω καλοπροαίρετα και με καλή διάθεση.
- Και επειδή αναφέρθηκα σε νέους δημιουργούς. Αύριο ή μεθαύριο θα έχουν την τιμητική τους στο blog τα βιβλία νέων δημιουργών που σίγουρα ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ διαβάσει και ίσως δεν ξέρουν καν ότι έχουν εκδοθεί οι περιώνυμοι και αξιαγάπητοι κριτικοί του χώρου.

Αύριο Κυριακή, αν το ξεχάσατε, είναι η γιορτή της μητέρας. Και εκτός από τα…ανθοπωλεία που θα κάνουν υπερωρίες ένα καλό δώρο παραμένει το βιβλίο. Και μάλιστα βιβλίο με θέμα που αφορά τις…μητέρες. Και αν υπάρχει πρόβλημα λόγω ημέρας (Κυριακή) να βρεθεί ανοιχτό βιβλιοπωλείο υπάρχει πάντοτε η λύση της έκθεσης βιβλίου. Σήμερα είναι η τελευταία μέρα που θα είναι ανοιχτή στον πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Μια βόλτα στο κέντρο με το μετρό γιατί οι κεντρικοί δρόμοι θα είναι κλειστοί από την πορεία ειρήνης και με 10-15 ευρό έτοιμο το δώρο της εορτάζουσας…
Και προτάσεις κάνει το blog. Εάν η εορτάζουσα είναι ψαγμένη λογοτεχνικά τότε η ’’Συγχώρεση’’ της Σώτης Τριανταφύλλου (εκδόσεις Πατάκη) παρά το ’’βαρύ’’ θέμα είναι ιδανική λύση. Η κεντρική ηρωϊδα (Αντονία Κούπερ) ζει στον αμερικάνικο Νότο, χάνει την κόρη της που πέφτει θύμα εξαφάνισης και αργότερα μαθαίνει ότι το παιδί της έχει δολοφονηθεί. Θα κάνει τη μεγαλύτερη υπέρβαση της ζωής της όταν αρχίζει να αλληλογραφεί με το δολοφόνο του παιδιού της που βρίσκεται έγκλειστος στη φυλακή. Έξοχο ψυχογραφικά βιβλίο αλλά και σε δεύτερο επίπεδο διαβάζεται ως σπουδή πάνω στη θανατική ποινή που ισχύει ακόμη στις περισσότερες πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών.
Εάν στη μητέρα σας αρέσει μόνο ότι έχει σχέση με την τηλεόραση τότε το βιβλίο της Αναστασία Κορινθίου-Χατζηρήγα ’’Για την καρδιά ενός αγγέλου’’ (από την Εμπειρία Εκδοτική) θα την ενθουσιάσει αφού έχει γυριστεί σε σίριαλ από τον Alpha (με αρκετές πάντως σεναριακές διαφορές και τροποποιήσεις σε σχέση με το κείμενο του βιβλίου). Το βιβλίο είναι σκληρό και απέχει αρκετά από τον τηλεοπτικό μελοδραματισμό του σίριαλ. Πατέρας και σύζυγος αφέντης, μέθυσος και δυνάστης, ανίσχυρη μητέρα, μια συμμορία εμπορίου παιδικών οργάνων που αρπάζει το κοριτσάκι της. Αυτή μετατρέπεται σε πόρνη και εκδικήτρια-τιμωρό! Ακριβώς η αντίθετη διαδρομή από το βιβλίο της Σώτης αφού εδώ η Κορινθίου αποθεώνει ουσιαστικά την αυτοδικία.
Και επειδή οι δικές γνώσεις στη σχετική βιβλιογραφία σταματάνε σ’ αυτά τα δύο βιβλία που είναι και παλαιότερης παραγωγής ζήτησα τα ’’φώτα’’ μιας καλής φίλης που μου υπέδειξε μερικά ακόμη από τη νεώτερη σοδειά. Από την πρωτοεμφανιζόμενη Άννα Στρούτζα και τις εκδόσεις Λιβάνη κυκλοφόρησε πρόσφατα η συλλογή διηγημάτων ’’Δώδεκα γυναίκες χωρίς μύθο’’ ιστορίες για γυναίκες και μητέρες της διπλανής πόρτας. Στα plus του βιβλίου ο πρόλογος του γραμμένος από τον Κώστα Γεωργουσόπουλο. Τρεις γυναίκες σε μια ιστορία που θυμίζει ρωσική κούκλα με το ένα κομμάτι μέσα στο άλλο, μια συγγραφέας, μια γλωσσολόγος και μια ζωγράφος συζητούν για καθαρά γυναικεία θέματα στην Έκθεση βαθυτυπίας (εκδόσεις Απόπειρα), δεύτερη δουλειά της Χάρης Σταθάτου. Εάν η μητέρα ενδιαφέρεται και για μυθιστορήματα με ιστορικό μανδύα υπάρχει το ’’Εμείς έχουμε εμάς’’ της Ισμήνης Καπάνταη (εκδόσεις Καστανιώτη) με σκηνικό την Ελλάδα της Τουρκοκρατίας. Η ιστορία της Ηπειρώτισσας Αγνής (καρπός του εξώγαμου έρωτα ενός άρχοντα με μια τσιγγάνα) που παντρεύεται στα δεκαπέντε της ένα Φράγκο ευγενή και ταξιδεύει από την Ήπειρο, στα Επτάνησα και στην Ιταλία. Υπάρχουν ακόμη και μάχες με πειρατές από μια καλή συγγραφέα ιστορικών μυθιστορημάτων. Στο επίπεδο της προσωπικής μαρτυρίας για το χαμένο γιο της σε ηλικία μόλις 21 ετών το βιβλίο ’’Κοντά στο παιδί μου’’ της Κωστούλας Παράσχου-Κουρή (εκδόσεις Λιβάνη). Η συγγραφέας γράφει για να νοιώθει κοντά της το χαμένο γιο της και να ξεπεράσει τον πόνο της απώλειας.
Και φυσικά επειδή ποτέ δεν ξεχνάμε και τους blogger συγγραφείς σας υπενθυμίζουμε το βιβλίο της συμπαθέστατης και δυναμικής blogger Κατερίνας Σταματίου- Παπαθεοδώρου (την ξέρουμε και ως Κυκλάμινο του Βουνού) ’’Γράμμα στη μάννα με δύο ν’’ από τις εκδόσεις Καλυδών. Με πρόσθετο bonus ότι αφού το διαβάσει η μητέρα σας μπορεί να το συζητήσει μέσω διαδικτύου και με την Κατερίνα! Και να ανταλλάξουν εντυπώσεις και e-mail!
Αυτά, καλά δώρα και καλές αναγνώσεις!
Εννοείται ότι το θέμα ’’μητέρα’’ είναι εξαιρετικά προσφιλές και δημοφιλές για τους λογοτέχνες. Συνεπώς ο ’’μπούσουλας’’ και οι προτάσεις είναι απολύτως τυπικές αφού με τη σχετική θεματολογία μπορούν να βρεθούν δεκάδες βιβλία. Απλά τιμήσαμε και φέτος την παράδοση που εγκαινιάστηκε πέρσι τέτοια μέρα από το blog.

Με αρκετά θετικά μηνύματα αλλά και πολλά αρνητικά σχόλια από τους παρευρισκόμενους έγινε η εκδήλωση του ΣΕΒΑ για τα ιστολόγια και το ρόλο του ίντερνετ στα βιβλία χθες το βράδυ. Γενικά και αυτό δεν συντέλεσε στην απόλυτη επιτυχία της εκδήλωσης υπήρχε διάχυτο το κλίμα ’’εσείς και εμείς’’. Παρά το νηφάλιο συντονισμό της Ελένης Γκίκα και την πολύ προσεκτικά διατυπωμένη εισήγηση του Αλέξη Σταμάτη από τους υπόλοιπους ομιλητές πήγαζε έντονα η εντύπωση ότι ο στόχος των εισηγήσεων τους ήταν να καταδείξουν την υπεροχή τους απέναντι στους συγκεντρωμένους bloggers. Και να δώσουν μια κατεύθυνση στη συζήτηση όχι απαξίωσης των μπλογκ αλλά εστέτ και αφ’ υψηλού αντιμετώπισης τους. Δεν ξέρω αν έφταιγε ο δισταγμός και πιθανώς η αμοιβαία καχυποψία της πρώτης φοράς και της πρώτης ’’ζωντανής’’ επαφής και στην επόμενη (όταν και εφ’ όσον γίνει αυτή) συνάντηση τα πράγματα θα είναι πιο απλά. Πάντως, η αίσθηση που αποκόμισαν οι ουδέτεροι παρατηρητές ήταν ότι οι μεν καταναλώθηκαν σε μια στείρα απαρίθμηση λογοτεχνικών όρων και διανοουμενίστικων τρικ, οι δε οχυρώθηκαν πίσω από την εκπροσώπηση του ’’νέου’’ και των καινούργιων τάσεων που αποτελούν μια μορφή απάντησης στο λογοτεχνικό κατεστημένο. Κόσμος πάντως μαζεύτηκε και πολύς, θέματα έμειναν ’’ανοιχτά’’ και χωρίς να συζητηθούν αφού έπρεπε να κλείσουν έκθεση και περίπτερο και γενικά δεν υπήρξαν εντάσεις ή αντιπαραθέσεις που θα έβαζαν σε κίνδυνο το πνεύμα της βραδιάς και της πρωτοβουλίας. Κάποια στιγμή, κάπου στο μέλλον οι δύο κόσμοι θα πλησιάσουν και θα υπάρξει σημείο τομής αφού είμαι υποστηρικτής της αισιόδοξης θεωρίας ότι ούτε οι bloggers μπορούν να υποκαταστήσουν τους επαγγελματίες κριτικούς, ούτε οι επαγγελματίες κριτικοί μπορούν να προσεγγίζουν (για διαφορετικούς λόγους ο καθένας) την βιβλιοπαραγωγή με το free spirit των μπλογκς.
- Ορισμένοι πάντως ενασχολούμενοι με την κριτική βιβλίου ανοίγονται προς το διαδίκτυο. Στη σημερινή έκδοση του περιοδικού Βιβλιοθήκη της Ελευθεροτυπίας η Κατερίνα Σχοινά εγκαινιάζει ουσιαστικά τη λειτουργία του μπλογκ της ’’ομάδας βιβλίου’’ της εφημερίδας. Θα το βρείτε στη διεύθυνση www.vivliothiki.wordpress.com. Σύντομα, θα προστεθεί στην αριστερή πλευρά του blog και ο σχετικός σύνδεσμος παραπομπής. Η κ. Σχοινά στο σχόλιο της εξηγεί τους λόγους που οδήγησαν στη δημιουργία του blog. Μακάρι να ακολουθήσουν και οι υπόλοιποι δημοσιογράφοι του βιβλίου το παράδειγμα και να αντέξουν την άμεση και καθημερινή τριβή με το αναγνωστικό τους κοινό αφού στην αρχή εικάζω ότι δεν θα αισθανθούν άνετα και θα δυσφορήσουν μαθημένοι στο απυρόβλητο. Ελπίζω απ΄ αυτή την άμεση και διαδραστική επικοινωνία με το βιβλιοφιλικό κοινό των ιστολογίων να αντιληφθούν πως βλέπει τα πράγματα και η altera pars και αυτό να έχει αντίκτυπο και στις σελίδες της εφημερίδας τους και όχι μόνο στις διαδικτυακές αναζητήσεις τους που λογικά θα είναι πιο ’’ελεύθερες’’ και χωρίς προκαταλήψεις ή στεγανά.
- Στα περίπτερα και το τεύχος 474 του περιοδικού Διαβάζω με μεγάλο αφιέρωμα, λογικό είναι, στη γιορτή για τα βραβεία του περιοδικού. Περισσότερο πάντως θα συζητηθεί η συνέντευξη του Δημοσθένη Κούρτοβικ στον Κ.Κατσουλάρη με τον συγγραφέα-κριτικό των Νέων να εκφράζει ως συνήθως μια σειρά εικονοκλαστικών απόψεων για τα βιβλία, τους συγγραφείς, την κριτική. Δύσκολο να επικεντρωθεί κάποιος σε ένα, δύο ή τρία σημεία μιας εξαιρετικά ενδιαφέρουσας συνέντευξης. Καταθέτω δύο ενστάσεις. Την μόνιμη απαξίωση του Κούρτοβικ για την ποιότητα της ελληνικής λογοτεχνίας, κάτι που θεωρώ ας δογματική τοποθέτηση αφού δεν μπορεί να έχει αναγνωστική άποψη για το σύνολό της βιβλιοπαραγωγής και τον χαρακτηρισμό συγγραφέων που η δράση των βιβλίων τους επικεντρώνεται στο εξωτερικό ή αφορά ξενόφερτους χαρακτήρες ως παγκοσμιοποιημένους και όχι κοσμοπολίτες (η λέξη με τη μορφή του πολίτη του κόσμου και όχι του κοσμικού μπον βιβέρ). Αν κάποιος δεν διαφωνεί με τον Κούρτοβικ τότε πολύ απλά όσα διαβάζει δεν ανήκουν στον….Κούρτοβικ! Σ’ αυτή τη συνέντευξη πάντως ουσιαστικά συμφωνεί και με τους επικριτές του που του αποδίδουν μια ιδιότυπη καζουιστική στην ανάγνωση βιβλίων.
- Ολοκληρώθηκε η ψηφοφορία στο blog για τα καλύτερα βιβλία του Φεβρουαρίου. Ένα από τα καλύτερα βιβλία των τελευταίων ετών ’’Η Λεγάμενη’’ της Ζέτας Κουντούρη (κάποια στιγμή θα γράψω για το μυθιστόρημα που κακώς και πολύ επιφανειακά κατατάχθηκε όταν εκδόθηκε στην αστυνομική λογοτεχνία) πήρε την πρώτη θέση με 52 ψήφους. Ακολούθησαν με 29 ψήφους το καθένα, το πολυβραβευμένο Μονοπάτι στη θάλασσα του Αντώνη Σουρούνη και το Τυφλό σύστημα του Βασίλη Πεσματζόγλου και με μια λιγότερη η Αμερικάνικη Φούγκα του Αλέξη Σταμάτη. Την πρώτη πεντάδα συμπλήρωσε με 23 ψήφους το Μανιφέστο του Γιώργου Σκούρτη. Ήδη, έχει αναρτηθεί ο νέος πίνακας με 51 βιβλία υποψήφια για τα καλύτερα του Μαρτίου. Με βάση, πλέον, τον διαρκώς αυξανόμενο αριθμό ψήφων γίνεται αντιληπτό ότι στο τέλος της χρονιάς θα υπάρχει με τις διαδοχικές ψηφοφορίες ένα σχετικά ασφαλές δείγμα των αναγνωστικών προτιμήσεων των επισκεπτών του blog. Και φυσικά το άθροισμα των ψηφοφοριών θα αναδείξει άτυπα (άνευ…βραβείου) και το καλύτερο βιβλίο της χρονιάς για τους επισκέπτες του blog.

Στην περίπτωση του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη είχα αναφερθεί εκτενώς την παραμονή της εκδήλωσης του Ιντιπέντεντ για τα βραβεία μεταφρασμένων βιβλίων στην Αγγλία. Και είχε πει ότι θα επανέλθω με μια συνολική αναφορά στο έργο του. Το πρωτόλειο έργο του ’’Οι τέσσερις τοίχοι’’ που έχει μεταφραστεί στην Αγγλία ήταν το υποψήφιο για βράβευση, κυκλοφόρησε το 2000 από τις εκδόσεις Ροδακιό και βρίσκεται στην τέταρτη έκδοσή του. Από την πρώτη στιγμή, ακόμη και σε μια γραφή που ακόμη βρισκόταν σε εξελικτική διαδικασία έκανε εντύπωση η προσέγγιση του συγγραφέα στη μοναξιά, η κλειστοφοβική διάθεση του βιβλίου, τα μύχια μυστικά που πάντοτε στοιχειώνουν ζωές και η αργή διήγηση που ορισμένες φορές κάνει τον αναγνώστη να ’’πνίγεται’’ και να αιχμαλωτίζεται μέσα σε μια παράξενη ατμόσφαιρα, σε ένα σύμπαν που δεν ξέρεις αν όντως υπάρχει στη διπλανή πόρτα ή είναι καθαρά συγγραφική επινόηση. Η υπόθεση διαδραματίζεται σε ένα νησί όπου ένας μοναχικός άνθρωπος πειραματίζεται στην προσπάθεια του να δημιουργήσει το πιο νόστιμο μέλι στον κόσμο. Όταν το πείραμα στέφεται με επιτυχία αρχίζει ο εφιάλτης του εφευρέτη.
Το πρώτο βιβλίο του Χατζηγιαννίδη που διάβασα δεν ήταν οι Τέσσερις τοίχοι αλλά Ο Φιλοξενούμενος. Η δεύτερη χρονικά δουλειά του. Και νομίζω η καλύτερη του γεγονός που με υποχρέωσε να αναζητήσω και τις υπόλοιπες. Στα δωμάτια ενός παράξενου ξενοδοχείου και με πρωταγωνιστές ένα περίεργο κύκλο ετερόκλητων ανθρώπων βασίζεται όλη η ιστορία. Με όλα τα γνωστά συστατικά της γραφής και της αφήγησης του Χατζηγιαννίδη να βρίσκονται πλέον σε φάση ωρίμανσης. Και εδώ όπως και στο πρώτο βιβλίο υπάρχει το κρυμμένο μυστικό που αποκαλύπτεται στο τέλος του βιβλίου χωρίς όμως ηχηρές ανατροπές ή ’’φασαρία’’. Ο Χατζηγιαννίδης δεν αρέσκεται στις πομπώδεις καταστάσεις αλλά στις υποδόριες ανατροπές. Το συγκεκριμένο βιβλίο είναι και αυτό που νομίζω ότι φλερτάρει λιγότερο από κάθε άλλη δουλειά του με το φανταστικό και μοιάζει να πατάει περισσότερο στη λογική και στην πραγματικότητα (τουλάχιστον με βάση την αποκάλυψη του φινάλε) και έχει τις περισσότερες φιλοσοφικές αναζητήσεις και αναφορές με στόχο την αναζήτηση της απόλυτης ευτυχίας.
Στο τρίτο του βιβλίο ο Χατζηγιαννίδης θυμάται τις θεατρικές καταβολές του και μέσα σε ένα μικρού μεγέθους βιβλίο (το μοναδικό που δεν κυκλοφόρησε από το Ροδακιό αλλά είναι έκδοση του βιβλιοπωλείου Ιανός). Η Μεταμφίεση είναι στην πραγματικότητα ένα θεατρικό αφήγημα το οποίο δεν έχω διαβάσει όπως και το συλλογικό ’’Αληθινές ιστορίες’’ που κυκλοφόρησε το ίδιο διάστημα περίπου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
Η τελευταία δουλειά του Χατζηγιαννίδη οι ’’Φυσικές Ιστορίες’’ (βαθμολογία του blog : 7) νομίζω ότι είναι και η πιο ώριμή του συγγραφική απόπειρα. Πρόκειται για μια συλλογή 11 διηγημάτων τα οποία όλα φλερτάρουν πλέον ξεκάθαρα με το φανταστικό και τις παράξενες μεταλλάξεις ζώντων σε άψυχα πράγματα και πραγμάτων σε έμψυχα. Με επιρροές από τον ’’πρύτανη’’ της διηγηματογραφίας Ε.Χ. Γονατά ο Χατζηγιαννίδης προσθέτει στην αφήγηση του ένα ακόμη πιο μυστηριακό ύφος φλερτάροντας αδιάκοπα με το εξωπραγματικό. ’Ενας διπλωμάτης άντρας γίνεται δέντρο (’’Μια μεταμόρφωση’’), ένας άλλος ψάρι (’’Η λίμνη’’), από ένα αρχαίο βιβλίο γεννιέται ένας κάκτος (’’Η μυστική ρίζα’’), μια καρέκλα αποκτά ανθρώπινες ιδιότητες (’’Η καρέκλα στον διάδρομο’’, ένα σμήνος σφήκες εκδικείται τον εξολοθρευτή του. Παντού και στα 11 διηγήματα είναι διάχυτη η πρόθεση του Χατζηγιαννίδη (όπως και στα δύο προηγούμενα μυθιστορήματα) να φυλακίσει τους πρωταγωνιστές του σε αλλόκοτες καταστάσεις, προσεγγίζει τις συνέπειες του εγκλεισμού και της μοναξιάς, φλερτάροντας πλέον με την ατμόσφαιρα γοτθικών μυθιστορημάτων. Αυτή δηλαδή που ουσιαστικά απλώνεται στο κατ’ εμέ πιο κουραστικό περιγραφικά και πολύ ’’λογικό’’ ως κατάληξη ’’Πεταλούδα στο πηγάδι’’ όπου μια μεσήλικη στερημένη εκδικείται τον καταστροφέα του κήπου της και στο τέλος οδηγείται στη ’’λύτρωση’’ μαζί του. Συμπερασματικά, ο Χατζηγιαννίδης είναι ένας συγγραφέας που αξίζει κάποιος να τον ανακαλύψει, ειδικά αν είναι απαιτητικός αναγνώστης. Υπάρχουν δύο βασικά σημεία που διαφωνώ. Η υπερβολική γλαφυρότητα και λυρισμός στις περιγραφές του νομίζω ότι είναι ελαφρά παράταιρες με το συνολικό είδος της γραφής που δημιουργεί. Και για αναγνώστες που αρέσκονται σε ηχηρά φινάλε και ευρηματικές ανατροπές ο Χατζηγιαννίδης θα αφήσει μια μορφή ’’ανικανοποίητου’’, κυρίως, γιατί θα τους έχει αιχμαλωτίσει με την υποβλητική διήγηση και την μυστηριακή ατμόσφαιρα που έχει δημιουργήσει νωρίτερα.

’’Η Μισάντρα’’ του Γιάννη Καισαρίδη είναι ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε περίπου πριν από ένα χρόνο. Τότε πάνω-κάτω το είχα αγοράσει και μετά από μερικές εβδομάδες ετοιμαζόμουν να το διαβάσω. Τότε, σε μια ημερήσια εφημερίδας ευρείας κυκλοφορίας εμφανίσθηκε ένα άρθρο λίαν κολακευτικό και αβανταδόρικο (τολμώ να γράψω) για το βιβλίο. Προσπαθούσε να το συνδέσει με αφορμή ένα κομμάτι του με την υπόθεση του μικρού Άλεξ από τη Βέροια (και ο συγγραφέας κατάγεται και ζει στη Βέροια) που ήταν νωπή και να το παρουσιάσει κάπως σαν…λογοτεχνική προφητεία. Και, ω του θαύματος, είχε ξαναβαφτιστεί και ο συγγραφέας από Γιάννης σε Δημήτρης Καισαρίδης! Αμέσως άφησα το βιβλίο στην άκρη αφού θεώρησα ότι ακόμη και αν πρόκειται για ένα λάθος βιασύνης, μια συνηθισμένη δημοσιογραφική παράβλεψη με απωθούσε σαν συνολική λογική. Αποτέλεσμα, του λάθους ήταν να διαβάσω με σχεδόν ένα χρόνο καθυστέρηση (το ολοκλήρωσα πριν από μια εβδομάδα) περίπου ένα πολύ αξιόλογο βιβλίο. Ο 47χρονος Καισαρίδης ξεκίνησε το 1997 από τον Εξάντα, παρουσίασε μια συλλογή διηγημάτων το 2000 και πάλι με συλλογή διηγημάτων (υπάρχει και ένα πιο εκτεταμένο διήγημα που κάλλιστα επέχει θέση νουβέλας) τη Μισάντρα, επέστρεψε από τις εκδόσεις Κέδρος με σημαντικά μικρή παρουσία στη γραφή για διάστημα επτά-οκτώ ετών.
Κατ΄αρχήν και στην παρούσα συλλογή διηγημάτων ο Καισαρίδης βασίζει περισσότερα στη γραφή παρά στην πλοκή, έστω και αν η τελευταία σε πολλές περιπτώσεις προσεγγίζει ακόμη και κινηματογραφικά θρίλερ. Βιβλίο γεμάτο με τοπικούς γλωσσικούς ιδιωματισμούς, σε ορισμένες περιπτώσεις απόκρυφους και μυστικιστικούς διασώζει την ντοπιολαλιά και την υπηρετεί με μεγάλη συνέπεια. Όπως για παράδειγμα η λέξη του τίτλου που δύσκολα θα τη βρούμε σε λεξικά. Μισάντρα είναι τα εντοιχισμένα ντουλάπια που λειτουργούν για αποθήκευση ρουχισμού ή αγαθών αλλά στην περίπτωση του βιβλίου περισσότερο για τον ’’ενταφιασμό’’ μύχιων μυστικών μιας πόλης.Η πόλη, που αν και δεν αναφέρεται είναι η γενέτειρα του συγγραφέα, παίζει κυρίαρχο ρόλο στην όλη αφήγηση, υπάρχει παντού στις 230 σελίδες του βιβλίου αλλά δεν ’’καπελώνει’’ τους χαρακτήρες που ποικίλουν. Ένα κορίτσι που καταπίνει σπασμένα γυαλιά, Ρώσοι οικονομικοί μετανάστες, μοναχικοί υπερήλικες στη δύση ρημαγμένων ζωών, μεσήλικες πνιγμένοι σε μια επαναλαμβανόμενη καθημερινότητα, αδικοχαμένοι αντάρτες του εμφυλίου, παιδιά μεγαλωμένα στις παιδουπόλεις της Φρειδερίκης, φουρνάρισσες που ανασταίνονται με τη μορφή…ανθρωποφάγων ψωμιών, ανίατα άρρωστοι που μεταλλάσονται σε ψάρια οικογενειακού ενυδρείου δομούνται και αποδομούνται χάρη σε ένα πολύ πετυχημένο συγγραφικό τρικ. Ορισμένοι από τους χαρακτήρες εμφανίζονται και στην επόμενη ή την μεθεπόμενη υπόθεση δεμένοι αρμονικά με το ύφος και την υπόθεση ενός διαφορετικού διηγήματος που παίρνει σειρά. Ο συγγραφέας παίζει άριστα και με το χρόνο αφού η σειρά παράθεσης των διηγημάτων δεν είναι γραμμική. Το Αναγκαίου, Τα Ρουχαλάκια της χαράς, τα Λέπια της μοναξιάς και το Ενυδρείο είναι οι καλύτερες στιγμές, ενώ εξίσου καλή αλλά ’’παράξενη’’ και πιο δύσκολα προσιτή είναι η διήγηση στην Εγνατία Οδό και το Ντομεθέν. Συνολικά, ένα εξαιρετικό βιβλίο για απαιτητικούς αναγνώστες και όχι για αναγνώστες που θα ’’καταπιούν’’ τις 230 σελίδες του για να περάσουν, απλά, ευχάριστες αναγνωστικές ώρες. Λυπάμαι που δεν το αντιλήφθηκα πιο νωρίς.

Βαθμολογία: 7

Δεν ξέρω αν αντιπροσωπεύει σκάνδαλο όπως υποστηρίζει η εφημερίδα σίγουρα πάντως το Ε.ΚΕ.ΒΙ. βρίσκεται…υπόλογο σε περίπτωση που τα στοιχεία του δημοσιεύματος αποδειχθούν αληθή. Σύμφωνα με την εφημερίδα ΠΑΡΟΝ οι έξι εκπομπές του Μπερνάρ Πιβό στην κρατική τηλεόραση με θέμα το βιβλίο κόστισαν 1.000.000 ευρό (το γράφω και ολογράφως για την αποφυγή τυχόν λάθους: Ένα εκατομμύριο ευρό). Σύμφωνα με την εφημερίδα, το όλο project έτρεξε η διευθύντρια του Ε.ΚΕ.ΒΙ. Κατρίν Βελισσάρη που εκχώρησε κάθε εκπομπή του Γάλλου δημοσιογράφου στην ΕΡΤ έναντι ποσού 150.000 ευρό. Δεν ξέρω αν το ρεπορτάζ είναι ακριβές αλλά χθες έκανα ένα τηλεφώνημα σε φίλο που ασχολείται με τηλεοπτικές παραγωγές και τον ρώτησα για τα…κοστολόγια. Μου απέκλεισε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο μια εκπομπή λόγου να κοστίζει γύρω στις 160.000 ευρό (πρόκειται για πακέτο έξι εκπομπών) και σύμφωνα με τις γνώσεις και την εμπειρία του μια τέτοια εκπομπή ακόμη και η πιο πλούσια σε σκηνικά, με πολλά εξωτερικά γυρίσματα και υψηλές αμοιβές παρουσιαστών δεν ξεπερνάει τις 60-70.000 ευρό ανά ώρα. Επαναλαμβάνω, ότι δεν μπορώ να γνωρίζω, ούτε υιοθετώ την αλήθεια και την ακρίβεια του ρεπορτάζ αλλά είναι εύλογο όσον αφορά το Ε.ΚΕ.ΒΙ. και όχι την ΕΡΤ να γεννιούνται ορισμένα καλοπροαίρετα ερωτηματικά:
1. Η εκπομπή είναι παραγωγής του Ε.ΚΕ.ΒΙ., παραγωγής ΕΡΤ και ποιος τη διαχειρίστηκε; Το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου ως φορέας ή η διευθύντρια του ως άτομο.
2. Εάν πρόκειται για παραγωγή του Ε.ΚΕ.ΒΙ. γιατί τα ίδια χρήματα δεν χρησιμοποιήθηκαν για ένα κύκλο περισσότερων εκπομπών όπου θα προβαλλόταν η δουλειά περισσότερων συγγραφέων. Και με τη συμμετοχή στην παραγωγή της ΕΡΤ. Σπουδαίος ο Πιβό, μεγάλη η προσφορά του στο βιβλίο αλλά η εκπομπή δεν προβλήθηκε καν στη γαλλική τηλεόραση ώστε να μιλάμε για πιθανότητες ’’εξαγωγής’’ συγγραφέων ή μετάφρασης των βιβλίων;
3. Πόσο μεγάλη διαφορά θα υπήρχε αν π.χ. ένα μεγαλύτερο αριθμό εκπομπών με περισσότερους συγγραφείς την παρουσίαζε έλληνας δημοσιογράφος. Στο δυναμικό της κρατικής τηλεόρασης ανήκει για παράδειγμα η εξαιρετικά σοβαρή και καταρτισμένη για θέματα λογοτεχνίας Μαρία Χούκλη. Και σίγουρα η όποια αμοιβή της εικάζω ότι θα ήταν κατά πολύ μικρότερη του Μπερνάρ Πιβό.
Σε κάθε περίπτωση φαντάζομαι ότι το Ε.ΚΕ.ΒΙ. δεν θα σιωπήσει και θα απαντήσει στην εφημερίδα οπότε θα ενημερωθούμε σχετικά για την αλήθεια του ρεπορτάζ. Επαναλαμβάνω αυτό που ξέρω και καταλαβαίνω. Ο Πιβό είναι όντως ένας σπουδαίος παρουσιαστής με την ικανότητα να ’’εκλαϊκεύει’’ τις εκπομπές βιβλίου και να μην τις μετατρέπει σε διάλογο λογοτεχνικής συντεχνίας. Αλλά πόσο ακριβώς κοστίζει αυτό και ποια είναι πρακτικά η ανταπόδοση;
- Ο Βασίλης Χατζηγιαννίδης δεν κέρδισε τελικά το βραβείο της Ιντιπέντεντ αλλά αυτό δεν μειώνει την αξία της παρουσίας του στη short list των βραβείων. Καλός φίλος του blog μου έστειλε το λινκ με το σχετικό άρθρο της εφημερίδας για τα λογοτεχνικά της βραβεία. Όποιος θέλει να διαβάσει σχετικά ας κλικάρει στην παρακάτω διεύθυνση
http://enjoyment.independent.co.uk/books/news/article2502078.ece
- Με μπορχικές επιρροές (Golem, Alef κλπ.) και με ένα εξαιρετικό εναρκτήριο ποστ για τη…λαίδη Τσάτερλι κυκλοφορεί μεταξύ μας ένα νέο –με λογοτεχνικές επιρροές και ευαισθησίες- ιστολόγιο. Ρίξτε μια ματιά, δεν θα χάσετε τον χρόνο σας
http://alefmoha.blogspot.com/
Ευχές για μακροημέρευση στη blogό-σφαιρα όπου είναι φανερό πλέον ότι τα βιβλιοφιλικά-λογοτεχνικά blog κάνουν τη….διαφορά και από πλευράς θεματολογίας και από πλευράς ήθους.

’Εχω μια απορία που θα μου λυθεί μόνο με την ανάγνωση των αυριανών Κυριακάτικων εφημερίδων. Πόσες θα ασχοληθούν με την περίπτωση του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη στις λογοτεχνικές τους στήλες μια και πλησιάζει η Πρωτομαγιά; Να προβλέψω (για να αποφύγω και τα mail διαμαρτυρίας των κριτικών ότι μονίμως τους...αδικώ) ότι θα ασχοληθούν το πολύ-πολύ μια ή δύο και οι υπόλοιπες θα έχουν αγνοήσει τον έλληνα λογοτέχνη που βρίσκεται ante portas για μια μεγάλη διάκριση. Αντίθετα, θα μας ζαλίσουν πάλι με τα ομόλογα, τις διαπλοκές και τον τελικό της... ερμαφρόδιτης Champions League* που θα γίνει στην Αθήνα και προφανώς θα μας κοστίσει μια καραβιά ευρό για να εισπράξουμε σαν καλοί ραγιάδες τα μπράβο των ξένων για την ’’υπέροχη φιλοξενία’’…Μουσακάς, σουβλάκι και συρτάκι όπως ήταν το σήμα κατατεθέν του τουρισμού μας στη δεκαετία του ’70.
Κανονικά, η περίπτωση του Χατζηγιαννίδη έπρεπε να είναι πολυσέλιδο θέμα σε όλο τον τύπο. Αλλά κατά πως λέει και το δημοσιογραφικό δόγμα ’’τα καλά νέα δεν πουλάνε’’. Την Πρωτομαγιά ο εξαίρετος έλληνας λογοτέχνης θα μάθει αν κερδίζει το βραβείο στα Foreign Fiction Awards 2007 της βρετανικής εφημερίδας Ιντιπέντεντ. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά βραβεία που δίνονται στην Αγγλία και η απονομή θα γίνει την Τρίτη στη National Gallery του Λονδίνου. Το πρωτόλειο μυθιστόρημα του ’’Οι τέσσερις τοίχοι’’ έχει συμπεριληφθεί στη short list (μαζί με άλλα πέντε βιβλία) παρότι κυκλοφόρησε στη χώρα μας το 2001 μεταφράστηκε στην Αγγλία πέρυσι γι’ αυτό ακριβώς και είναι το προτεινόμενο προς βράβευση. Δυστυχώς, η εξαγωγή πνεύματος και πολιτισμού μέσα από τη λογοτεχνία προφανώς αφορά ελάχιστους (τον συγγραφέα και τον εκδοτικό του οίκο) και κανένα άλλον! Ο Χατζηγιαννίδης έχει εκδώσει και τα τέσσερα μυθιστορήματα του όχι σε κάποιο από τους μεγάλους και ονομαστούς εκδοτικούς οίκους αλλά στο μικρό ’’Ροδακιό’’. Δεν τον υποστηρίζουν τα….γρανάζια των μηχανισμών δημοσιότητας αλλά ένας εκδοτικός οίκος που διακρίνεται σε βάθος χρόνου για την ποιότητα των επιλογών του, τη μικρή επιλεκτική παραγωγή τίτλων και την αληθινή αγάπη της ιδιοκτήτριας του (έτυχε πριν δύο χρόνια να τη γνωρίσω στο περίπτερο του Ροδακιού σε μια έκθεση βιβλίου, συζητήσαμε για δέκα λεπτά και με εντυπωσίασε) και των συνεργατών της για την καλή λογοτεχνία. Ο Χατζηγιαννίδης δεν πουλάει φύλλα. Θα χαρεί μόνος του την επιτυχία του και διακριτικά θα τον παρακολουθεί με ενδιαφέρον αληθινό ή με αδιαφορία ο κόσμος του βιβλίου. Έχω μια απορία πέρα από το θέμα του τύπου, στο οποίο μπορεί και να λαθεύω (θα φανεί αύριο)…Το ΕΚΕΒΙ έκανε κάτι για να προβάλλει την υποψηφιότητα Χατζηγιαννίδη; Εντάξει για πιο πάνω δεν ψάχνω και δεν ρωτάω γιατί θα χαρακτηριστώ αφελής αν μπλέξω υπουργούς και υπουργεία…Καλή επιτυχία στον άξιο Χατζηγιαννίδη που εκτός από ’όλα τα υπόλοιπα μέσα από τη συγγραφή έχει κερδίσει και το παιχνίδι της ζωής, κάτι που νομίζω ότι είναι απείρως σημαντικότερο από τις βραβεύσεις και τις γιορτές. Μόλις περάσει η Πρωτομαγιά και ανεξάρτητα από το τι θα γίνει στην Αγγλία θα αφιερώσω ένα ολόκληρο ποστ στα τέσσερα μυθιστορήματα του σεμνού συγγραφέα!

* Φυσικά, και δεν υπάρχει ΤΟ Champions League αλλά H Champions League. Η ένωση των πρωταθλητών δηλαδή ή η ομοσπονδία ενώσεων πρωταθλητριών ομάδων. Η μετάφραση είναι σαφής και ξεκάθαρη αλλά προφανώς πριν από καμία εικοσαετία κάποιος αδαής ποδοσφαιρογράφος θα είπε ή θα έγραψε τη διοργάνωση με ουδέτερο γένος και έμεινε. Ερμαφρόδιτη, την έχουν κάνει τη διοργάνωση οι αδαείς. Από θηλυκό την έριξαν στο…ουδέτερο. Ψιλά γράμματα θα μου πείτε. Βαρέθηκα όμως να το βλέπω σε τίτλους εφημερίδων και τις ελάχιστες φορές που τυχαίνει να ρίχνω μια ματιά στην τηλεόραση να ακούω για….ΤΟ Champions League, ΤΟΥ Champions League και πάει λέγοντας.




**(updating του post)...Στις Κυριακάτικες εφημερίδες δεν υπήρχε ούτε μια αράδα αφιερωμένη στον συγγραφέα και την υποψηφιότητά του. Ούτε καν στην Καθημερινή που αφιέρωσε (συμπτωματικά) μια ολόκληρη σελίδα στην υπόθεση Λογοτεχνικά βραβεία ή στο ΒΗΜΑ που σε μια πλούσια ατζέντα με παρουσιάσεις και λογοτεχνικά δρώμενα της εβδομάδας δεν κρίθηκε σκόπιμο να συμπεριληφθεί η συγκεκριμένη εκδήλωση.